İstişare nedir, İstişare ne demek?

Dinde Hakk’ın iradesi doğrultusunda hak üzere hareket etmek ve hüküm vermek için, ayrıca verilecek hüküm sonucunda neden ve sonuç ilişkilerinin sebep vereceği olay ve olguların akıllıca tahlil edilmesi için Müslimlerin biri birine aklen ve ahlaken danışmalarına istişare denir.

İstişare sadece yaşadığımız an için danışmalarımız değil yaşadığımız anda vereceğimiz hüküm ve yapacağımız fiillerin sonucunda gelecek için hayırlı olacağı temennisinde bulunacağımız fikir alış verişlerimiz olmalıdırlar.

Bir İslam savaşı sonucunda, savaş esirlerine nasıl muamele yapılması gerektiği üzerine, Hz. Muhammed efendimizin ashabı ile istişare etmesi sebebi ile Hz. Ömer’in esirlerin gelecekte bir daha Hakk’a ve dinine muhalefeten mücadele edecekleri ihtimaline karşı öldürülmeleri gerektiğinin hükmünde bulunmasının Hakk tarafından doğru bir hüküm olduğunun tasdik edilmesi vakasını hatırlatmak, istişareyi anlamak adına iyi bir örnektir.

İstişare, “iki kişi konuşurken üçüncüsü Allah’tır” (Mücadele, 7) ayeti hükmü sebebi ile istişare edenlerin fıtratları doğrultusunda istidadlarına göre ilahi sıfat tecellisinde Hakk’ın yol gösteren olarak zuhur etmesiyle yol gösterdiği anlamın yoğunluğunu da taşır. Lakin istişare sonucunda insanların heva ve zanları doğrultusunda doğru hükümler üzeri hareket etmesi söz konusu olmayabilir de. Böylesi istişarede Hakk’ın hadi esmasından daha çok mudil esması tecelli eder. Ve Hakk böylece mudil esması üzeri görünür olur.

İnsanlar her zaman ferdi hikmette hak üzeri hareket edemeyeceklerinden dolayı ve geleceğe dair olay ve olguların neden ve sonuçlarını bilmekten aciz olduklarını kabul ederek istişarede bulunmaları insanlıklarında olgunlaştığını işaret eder. İstişare için bir nevi diyalogdur da denilebilinir. İstişare, insanların ilişkilerinde biri birilerine değer vererek saygı duyduklarının işaretidir de. Lakin her diyalogda bunu görmek mümkün olmayabilir.

Doğru hükümler üzeri istişarede Hakk tecelli ettiğinden, istişare tevhidin yaşama ait görünür olgularındandır. “Onlarla istişare et.” (Al’i İmran,159) ayeti herkesin üzerinde tecelli eden Hakk’ın, kesrette farkmeşreblere sahip insanların hak olan istidadları üzerinden vahdet tecellisinde bulunması sebebiyle herkesin mutabık ve razı olacağı görüş üzeri hakların gözetilmesi ve her görüş sahibinin görüşünde vechelenen Hakk’ı müşahede etmemiz gerektiği anlamını taşır. Ayrıca “İçinizden ehli olanları imam seçiniz.” kelamı birbiriniz ile istişare ediniz anlamını kendinde barındırır. Toplumsal olarak da genel anlamda istişare demokrasilerde toplumun yönetimde hak sahibi olmaları sebebiyle kendilerine sunulan yönetim programını reyleriyle değerlendirdikleri haklarını ifade etme biçiminde görünür. Bu bağlamda demokrasi insanın bireysel olarak bulunduğu hak sıfatı üzeri istişare edilen seçimde görüşünü reyiyle beyan ettiği yönetim biçimidir. Ve böylesi yönetimde her insan bulunduğu hak sıfat üzeri yaptığı seçimin sonucu olarak yaşadığı ilahi sıfatın zikrinde Hakk’ın sesi olur. Böylesi durumda toplum ya mudill ya da hadi sıfatı üzeri temsilcisi olduğu ilahi sıfatın yaşam zikrinde Hakk’ın fiiliyatında tecellide göründüğü istişarede bulunur.

Burada not olarak hususen belirtmek gerekir ki İslam özü itibariyle, insanın Hakk’ın halifesi olması sebebiyle haklarını dile getirdiği istişarede, haklarının gözetildiği yönetim anlayışını koşullandırır. Bu da kısmi olarak demokraside görünür. Lakin islamdaki demokratik anlayış ilahi olan ilkelerle çerçevelendirmiş ilahi yasaların değişmezliğinde kendini gösterir. Olağan olan demokratik anlayış ise zamanın koşullarına ve insanların toplumsal beklentilerine göre toplumsal yasaların değiştirilebilinmesinde kendini gösterir.

İstişare ne demek? Paylaşın:
Sözlük

İlm-i Ledûn

Allah’ın esrar-ı gaybisinde her şeyin ilmini bilen alim olarak, bilgisini istediği kadar ve istediği biçimde nurani tecelli ile kulunun kalbinde vuku ettirmesi ...

İlm-i Ledûn nedir?
Sözlük

İrade

İrade istek ve istenç anlamına gelir. Hakk’ta irade, Hakk’ın zatını işareten istenç temelli nefs hâline bürünüşünün (vechelenişinin) melâike tavrıdır. Kulda is...

İrade nedir?
Sözlük

Sultan

Sultan, güç ve hakimiyet sahibi imama denir. Tasarruf ve feraset kuvvetine sahip velilere sultan denir....

Sultan nedir?
Sözlük

Yakinlikte Müşahede Mertebeleri

Yakinlikte müşahede bulma seyri mümin bir kul için ilm-el yakin ile iman-ı gaybide başlar; ayn-el yakin ve hak-el yakin olarak iman-ı şuhudide devam eder. 1) İl...

Yakinlikte Müşahede Mertebeleri nedir?
Sözlük

Nokta-i Kübra

Bütün âlemlerin insanda sonuçlanması ile, Hakk’ın küre-i arzda en mükemmel biçimde insanda tecelli etmesi sebebiyle insana nokta-i kübra denir. Hakk’ın nuru ile...

Nokta-i Kübra nedir?
Sözlük

Rü’yet

Rü’yet, görmek ve bakmak anlamına gelir. Bu anlamla beraber rü’yet mevcuda gelen her duruma akli ve kalbi düzeyde şahid olmaktır. Görünen rü’yettir, sureten gö...

Rü’yet nedir?
Sözlük

Abid - Kul

Abid hürlüğün zıddı olarak hizmet edene denir. Hizmet edene buyurulduğu içindir ki hizmet eden abide kul yani buyurulan olarak buyurulduğuna yönlendirilene deni...

Abid - Kul nedir?
Sözlük

Dörtler

Dörtler, insanlığı hâlleri üzeri zamanda yönlendirici kutuplarıdır. Mevsimlerden ve atmosfer olaylarından sorumludurlar....

Dörtler nedir?
Sözlük

Hafî Zikir

Ağız melekesini (konuşma kuvvesi) kullanmadan sadece düşünce melekesi ile yapılan sessiz zikre zikr-i hafî denir. Zikr-i hafiden amaç; 1) kulun düşünce melekes...

Hafî Zikir nedir?
Sözlük

Kanâat

Kanâat bir şeye kani olma yani inanma ve tatmin olma hâlidir. Düşüncede kanâat böyle iken yaşamda kanâat, kişinin rızkına razı oluşudur, yani kişinin rızkından ...

Kanâat nedir?