Müşahede nedir?

Tecelli-i zatide nasiplenen veli kul için imanı doğrultusunda Hakk’a tavırlarında devamlı bir biçimde şahid olma hâli gerçekleşir. Bir filmin karelerinin kesintisiz hareketi sonucu oluşan filimi izleme durumu gibi kesintisiz tecellide oluşan Hakk’a şahid olma durumu oluşur. Bu bağlamda kulun, Hakk’ın varlığını Rabb-ül Âlemin olarak âlemler üzerinden ve kendisi üzerinden eşyaya aşkın bakışımda fiilde şahit olduğu O’nun ilahi tavırları üzeri, eşyaya aşkın varlık oluşunu bütün varlığı ile yokluk durumunda kendisinin fenâ hâli üzeri ilahi varlık seyrini gözlemlemesine müşahede denir.

Sözlük

Hüsn-ü Zann

Olay ve olgulardaki ilişkilerde Hakk’tan emin olarak, iyi niyette bulunarak genelde hak üzerine olumlama durumunda bulunduğumuz hâle hüsn-ü zann denir. Kişi hüs...

Hüsn-ü Zann nedir?
Sözlük

Şımarıklık

Hakk’ın varlık verdiği herhangi bir durum üzeri (güzellik, mal, mülk, mevki, şöhret, ilim, kudret vb) kişinin Hakk’tan cüda, kendine ben-merkeziyetçi olarak Hak...

Şımarıklık nedir?
Sözlük

Gınâ’

Gınâ’, çilede bulunan kulun muhabbetinin bitmesi sonucunda kalbinde tecelli eden bıkkınlık ve yorgunluk hâlidir. Bu hâl Hakk’ın rahmetinin bereketinden, kuluna ...

Gınâ’ nedir?
Sözlük

Masiva

Masiva, sivadan kinaye, Hakk’tan gayri olan her şey demektir. Lakin Hakk’ın vahidiyeti sebebiyle hiç bir şey Hakk’tan gayri değildir. Bu bağlamda masivadan kası...

Masiva nedir?
Sözlük

Üveysi

Hakk’a talip bir insanın biat ettiği piri olmadan melekler tarafından veya zamanın büyük pirleri tarafından batınen yetiştirilmesine üveysilik denir. İslamda i...

Üveysi nedir?
Sözlük

Dem

Dem, her hangi bir durum üzeri bulunmaya, vakit geçirmeye, uğraşta olunmaya ve karşılıklı ilişki sonucu olay ve olguların tekamülünde değişimde olmaya dem denir...

Dem nedir?
Sözlük

Eba Vakt

Zamanın babası anlamına gelen eba vakt, zamanın koşullarından etkilenmeden Hakk’ın iradesi üzeri sufilerin vakti yaşamalarına denir. Ayrıca âlemlerde tecelli ed...

Eba Vakt nedir?
Sözlük

Fenâ Mertebeleri

Fenâ, yokluk, yok olma mânasına gelir. Evliyaullaha göre fenâ seyirleri kulun günah ve masiva hâllerinde fenâ bulması ve Allah’ın ahlakı ile ahlaklanma seyrler...

Fenâ Mertebeleri nedir?
Sözlük

Mertebe

Mertebe derece, basamak, paye anlamlarına gelir. Genel anlamda mertebe, Hakk’ın hâl ve makam tecellilerinin değizmez derecelerde sınıflandırılması ve böylece s...

Mertebe nedir?
Sözlük

Güzel Ahlak

İnsanın, fıtratının gayesi doğrultusunda kendisi Hakk’ın ahlakı ile örtüştüren, Hakk’a vuslatına sebep veren hüsn-ü zann, sa’y ve fakrda takva üzeri tavırlarda ...

Güzel Ahlak nedir?