Nebi nedir, Nebi ne demek?

Nebi, nebe yani haberden kinaye ile haber veren veya getirene denir.

Hakk’ın insanlığı kendisine davet etmesi lütfunda, uluhiyetine ve rububiyetine mazhar ettiği ve böylece ulvi sıfatların, melâike açılımı üzeri yaşamı ile ahlakında tesilcisi olanlara nebi denir. Nebi insanlığın içinde, insanlara insan olarak ahlakında hak ve velayetinde ise Hakk aynası olan insana denir. Nebiliğin sebebi olan şart ikidir. 1) Hakk bir şeyi nede sonlandırırsa ondan tekamüle devam ettirir, 2) Bir olguyu tinsel ve fiziksel olarak, değişmezleri düzeyinde kendisine gösterecek yine o şeyin kendisi; değişmezlerine ve tekamülüne sebep verecek değişimlere, değişmezleri olarak sahip olan bir olgu ile mümkün olmasındandır.

Bu iki sünnetullah sebebi ile nebiler insan olmak zorundadırlar. Eğer melek veya cin olsalarda insan melek veya cinliğe devinecek lakin insanlığını görüp insanlığına devinemeyecekti.

Hakk Teâlâ bütün mertebe, hâl ve makamları küre-i arzda insanda meşrebler olarak karakterize etmesi sebebiyle, yukarıda anlatılan sünnetullahtan dolayı insanı, tekamülüne sebep verecek insanlar ile kendisine davet etmiş ve kendisine yükseltmiştir. Bu Hakk’ın insanı, tekamül seyrinde kendisine yükseltmesi ahlakında bulunuşudur.

Nebiler, bağlı oldukları ilahi sıfatın temsilcisi olarak yaşamlarında insanı Hakk’a davet etmiş ve yetiştirmişlerdir. Yani ulvi insanlık hâlleri ile insana insanlığı göstermiş ve insanlığa evrilmeleri ile insanlıklarına yetişmelerine sebeptirler.

Nebiye çoğul olarak enbiya denir. Enbiya meşreb olarak bağlı oldukları Hakk’ın melâike tavrı sonucu var olan bir ulvi meleğin veya meleklerin ulvi sıfatlarını melekeleri olarak halkiyetlerinde bulurlar. Bu söylevden, enbiyanın sadece bir meleğin varlığı ile varolduğu anlaşılmamalıdır. Her insan gibi enbiya da meleklerin ulviyetine meşreb olarak cem’dir. Yukarıdaki söylevden, enbiyanın velayet bulduğu melâike tavrında bir veya bir kaç meleğin velayet-i kübra denilen Hakk ile yakinlikleri ile alakadar oldukları anlaşılmalıdır.

Mesela Hz. Adem meşreb olarak Hz. Mikail’den etkilenir. Lakin Hz. Azrail’in velayetinden de beslenir. Hz. İbrahim, Hz. İsrafil’den etkilenir, Hz. Cebrail’in velayetinden beslenir. Hz. Musa, Hz. Azrail’den etkilenir, Hz. İsrafil’in velayetinden beslenir. Hz. İsa, Hz. Cebrail’den etkilenir, Hz. Cebrail’in velayetinden beslenir. Hz. Muhammed ise beşeriyetinde dört büyük melâikeden de etkilenir. Mucizedeki yakinlik tarafı ile Hz. İsrafil’in velayetinden, yaşamında halk ile ilişkilerinde Hz. Mikail’in velayetinden etkilenir. Mucizeler, muhabbet ve merhamet tarafı ile Hz. İsrafil’in ve Hz. Azrail’in velayetinden beslenir. Mâna tarafı ile de Hz. Cebrail’in velayetinden beslenir.

Enbiya, anlatılanın dışında insanı Hakk’a yükseltecek ulvi hâllerin kutup olarak ilk temsilcileridir. Mesela Hz. Adem akıl, iman, hayâ ve masumiyetin; Hz. Şid mahsumiyetin; Hz. Şid korkunun ve ulvi hâllere yükselişin; Hz. Nuh aşkın, bedeni olan keyfiyetlerden arınışın; Hz. İbrahim fetalığın, tefekkürün ve teslimiyetin; Hz. İsmail zati tecellinin; Hz. İsak suretler üzerinden düşünme, değerlendirmelerde bulunmanın; Hz. Yakup suretler üzerinden Hakk’ın muradını bilme, kader ve kaza bilgisine vakıf olmanın; Hz. Musa ilkeli yaşamın ve ilkeler doğrultusunda cebr kuvveti sergilemenin, sıddikıyetin; Hz. İsa Hakk’ın kelimesi olan mânayı insanın kendisinde buluşunun; Hz. Yusuf zekanın ve hadiseleri yorumlama ve değerlendirme yetisinin; Hz. Süleyman olay ve olgulardaki ilahi iradeyi hikmet düzeyinde görüşün ve olay ve olguları tasarruf kuvveti ile kullanışın; Hz. Muhammed ise insanın insanlık sıfatlarının (beden, akıl, nefs, ruh) merhamet üzeri hakkını vererek sulha ermenin ve bu doğrultuda zati tecelli üzeri ferdi hikmette bulunmanın kutup olarak ereğinde temsilcisileridir.

“Anlatılan hâller daha önce insanlıkta yok muydu?” diye sorulursa eğer; her insan bu sıfatların cem’inde halk edilmiştir. Lakin insan bu potansiyel hâllerini asli tavır kaynakları ile (erekte) ne kadar yaşamış ise, nebi karakterinden o kadar beslenmiştir.

Geçmişte bir insanın kendi devrinden sonra gelecek nebilerin kutup olarak temsilcisi olduğu sıfattan, mevcudiyetinin cem’iyetinde bulunduğu için manen beslenerek yaşaması da mümkündür.

Zaten seyr-ü seferde insanlığın karakteri olan nebi hâlleri hatm-i meratip edilir. Bu bağlamda insan, insanlığın ve insanlığın Hakk’a yükselmesinin hâllerini doğası olarak kendisinde bulan ve bağlı olduğu nebi meşrebi üzeri yaşamasıyla Hakk’a yükselendir.

Her nebi, Hakk’ın nurani tecellisi ile bağlı olduğu ulvi sıfat doğrultusunda Hakk’a yakinliği ile veli, veliliğin ulvi bilgisiyle de kâli (sözü) ve ahlakı ile Hakk’a davette olarak nebidir.

Nebilik mertebelerinde altmış altı tane baba diye de tabir edebileceğimiz Hakk’a yükselme mertebelerinin merkez kutbu olan nebiler vardır. Buna örnek olarak:

Hz. Adem: halk âleminin toparlanışı düzeyinde beden üzerinden Hakk’a yükselişin,

Hz. Şid, Hz. İdris: sezgi melekesi üzerinden Hakk’a yükselişin,

Hz. İdris, Hz. Nuh: duygu melekeleri üzerinden Hakk’a yükselişin,

Hz. İbrahim: tefekkür melekesi üzerinden Hakk’a yükselişin,

Hz. İsmail: tevekkül sebebiyle gerçekleşen zati tecelli üzerinden Hakk’a yükselişin,

Hz. Yusuf: bireysel olarak vicdan üzerinden Hakk’a karşı sorumluluk sahibi olarak ve ayrıca ferasette Hakk’a yükselişin,

Hz. Musa: sıddikıyet üzeri emir ve yasakların uygulanışı hizmeti üzeri Hakk’a yükselişin,

Hz. Süleyman: tasarruf kudreti ile saltanat sıfatında Hakk’a yükselişin ve hikmet üzeri Hakk’ı ile görüşün,

Hz. İsa: mâna melekesi üzeri hak ve hakikat bilgisi üzeri Hakk’a yükselişin,

Hz. Muhammed Mustafa: ferdi hikmette ahlak-ı hamid üzeri Hakk’a yükselişin kutuplarıdır.

Bu anlam doğrultusunda peygamberler, insanlığın Hakk Teâlaya yükselişinin miraç ve ciraç basamaklarılardır.

Nebi ne demek? Paylaşın:
Sözlük'de arayın:
Bu web sitesi İstanbul Tevhid Okulu tarafından kurulmuştur.
Sözlük

Musâhib

Birlikte bulunan sohbet eden arkadaşlara musâhib denir. Musâhiblik sahiplenmeden kinayedir. Bu sebepten dolayı musâhip, ihvan olan, bir birlerinin kardeşi olan,...

Musâhib nedir?
Sözlük

Kur’an

Bütün âlemlerin mertebeleri, hâlleri ve makamları ile zikredildiği, hak ile batılı birbirinden ayıran furkan oluşuyla hikmet üzeri okunan kitap olmasıyla insand...

Kur’an nedir?
Sözlük

Felek

Her an devir eden gezici gök âlemlerine felek denir. Felekler, feyz-i mukaddesin açılımına sebep insanın feyz-i mukaddes düzeyindeki etkileşimlerinin berzah kay...

Felek nedir?
Sözlük

Murakabe

Rü’yet dilinde murakabe, daha önce murakabeyi anlamlandırdığımızın dışında bedenin uyanık, üst bilincin ise uyku ile uyanıklık arası bir hâlde olması üzerinden ...

Murakabe nedir?
Sözlük

İbn-i Vakt

Zamanın çocuğu anlamına gelen ibn-i vakt, zamanın kaideleri ile belirlenimlerde bulunan salikin hâlidir. ...

İbn-i Vakt nedir?
Sözlük

Cehri Zikir

Hakk’ın esma-ül hüsnasının veya belli ayetlerinin sesli olarak yad edilişi zikrine cehri zikir denir. Bu zikirden murad, talip kulların 1) negatif enerjilerinde...

Cehri Zikir nedir?
Sözlük

Tecvid

Tecvid, cevdetten kinaye bir şeyi güzel ve kusursuz yapmak anlamına gelir. Kur’anda tecvid ise Kur’anın Arapça imla kurallarına göre usulüne uygun, güzel ve mü...

Tecvid nedir?
Sözlük

Tarik

Tarik yoldur. Yol ise Hakk’a piri ile istikamet edinen talibin ibadet ve ahlak ile tevhid üzeri çalışmasının amellerinde bulunmasıdır. Tarikten murad edilen ise...

Tarik nedir?
Sözlük

Hikmet

“Oyun olsun diye yaratmadık” (Embiya, 16) ayeti tefsiren Hakk’ın her şeyi olay ve olgular düzeyinde nedenler üzeri halk ettiğine işaret eder. Bilinmenin nesnesi...

Hikmet nedir?
Sözlük

Ahadiyet

Hakk’ın şahsı ile vücud olarak tek varlık oluşudur. Bu sebepten dolayı Hakk şahsı ile vücudta mutlak varlıktır. Bu da yanında kimse bulunmadan, varlığı ile kaim...

Ahadiyet nedir?