Veli nedir?

Veli sahip, malik, muhafaza eden anlamına gelir.

Bu bağlamda veli Cenab’ı Hakk’ın sahiplenmesinde O’nun uluhiyet ve rububiyet sıfatlarının melikliğinde melâikesi tavırları ile muhafaza ettiği kuluna denir. Hakk’ın kulundaki tecellisi üzeri velilik tanımlanırsa eğer veli, Hakk’ın nurunun tecellisi ile O’nun uluhuyeti ve rububiyeti sıfatlarının karakterize olduğu, yaşamında Hakk ile feraset veya tasarruf kudretine sahip, Hakk ile muhafaza olan kişiye denir.

Veliler iki sınıfta toplanır: Veli-i enbiya, veli-i evliya.

1) Enbiya: Hakk’ın nurani tecellisi ile kendine yakin kıldığı sireten uluhiyet sıfatlarında Hakk ile olan sureten ise rububiyet sıfatları ile halka bakan nübüvet sahibi velilere denir.

2) Evliya: Hakk’ın nurani tecellisi ile kendine yakin kıldığı, sireten uluhiyet ve rububiyet sıfatları üzeri Hakk ile olan sureten ise halkı irşad etmeye memur edilmiş veya edilmemiş velilere denir.

Enbiya ve evliya arasındaki en büyük farklardan bir tanesi enbiyanın Hakk için halka çalışması evliyanın ise halkiyetinde Hakk’ı hakkınca yaşamaya çalışmasıdır. Evliyadan irşada memur olanlar ise Hatem-i Embiya olan Hz. Muhammed efendimizin lütfu ile, meşreb olarak bağlı bulunduğu peygamber veya peygamberler mertebelerinin makam hâlleri ile hem-hâl olarak nübüvetin velayet hâllerinden nasiplenebilirler.

Nebiler nübüvetlerinin davet gereği olarak şeytanlık ahlaklarını ilahi sıfat, esma ve ayet tecellisi olan kendilerine karşıt olarak Hakk ve hakikate davette nefslerine dışsal bulurlar. Bu da nübüvetin oluşmasının zorunluluğudur. Evliya ise velayette Hakk’a bakan iman yönleri ile şeytanlık ahlakı seyirini nefslerinde bularak, ferdiyette velayetin gereği olarak nefsleri üzerinden Hakk’a yükselişlerini “Hakk geldi batıl zail oldu” ayetinin tecellisinde seyir edişlerinde bulurlar. Bu da velayetin oluşmasının zorunluluğundandır. Bu bağlamda nebiler belli bir gayret göstermeden varlık buldukları ilahi sıfatlar üzeri velidirler. Evliya ise Hakk’a vuslat için gayretkar olarak velayet bulur.

Sözlük

Hüzün

Hüzün, müminin çileli yaşam döneminde beden kabuğunda, sebat ve sabır hâli üzeri kederli ve sıkıntılı olduğu kabz hâlidir. Aşık kulun, Hakk’tan ayrılığı sebebi ...

Hüzün nedir?
Sözlük

Ocak

Ocak, ateş yakılan korunaklı yer anlamına gelir. Anadolu erenlerine, hak erenler olarak himmet adına sığınılması veya Hakk’a şevk ateşinin yakılmasından kinaye...

Ocak nedir?
Sözlük

Nübüvvetin Velayetten Üstünlüğü

“Nübüvvet mi, velayet mi üstündür?”; ya da “nebilik mi üstündür velilikmi üstündür?” tartışması tasavvuf erenleri tarafından tartışılagelen bir konudur. Bu husu...

Nübüvvetin Velayetten Üstünlüğü nedir?
Sözlük

Tövbe (Tevbe)

Kulun işlediği günah ve yaşadığı masiva durumlarından, pişmanlık üzeri niyette Hakk’a rücu etmesi amelde işlediği günah ve masivalara dönmemek için azm etmesine...

Tövbe (Tevbe) nedir?
Sözlük

Gaybet

Sekrin fazlalığı, muhabbetin fazlalığındandır. Sekr hâlinde bulunan salikin ya sekrin cûşlarında ya da müşahede cezbesinde iken eşyanın kendisinden gayb oluşu, ...

Gaybet nedir?
Sözlük

Münkir

Münkir inkar eden, kabul etmeyen, hakikati tasdik etmeyen anlamlarında kullanılır. Münkir olan Hakk’ın hakikatini ve iradesini kabul etmeyen kişidir. Münkir ha...

Münkir nedir?
Sözlük

Aşkın

Aşkın kavramı felsefede kullanılan, tasavvufta kulanılmayan bir kavramdır. Lakin tasavvufta tanzih ve teşbih görüşünün temel taşı esma düzeyinde Hakk’ı işaretti...

Aşkın nedir?
Sözlük

Gınâ’

Gınâ’, çilede bulunan kulun muhabbetinin bitmesi sonucunda kalbinde tecelli eden bıkkınlık ve yorgunluk hâlidir. Bu hâl Hakk’ın rahmetinin bereketinden, kuluna ...

Gınâ’ nedir?
Sözlük

Fark-ı Evvel

Kulun bir pire biat etmeden önceki iman-ı gaybi düzeyindeki imanı ile ilmen yakin Hakk’ın varlığına iman edişi hâline denir. Böylesi bir durumda kul doğrudadır...

Fark-ı Evvel nedir?
Sözlük

İrşad

Taliplerin, Hakk’ın varlığından yana hakikatten haberdar edilmesinin, Allah’ın ahlakı ile ahlaklanmasının doğru yolunda yaşamaya sevk edilmelerine irşad denir. ...

İrşad nedir?