Hiç nedir?

Hiç, varlığı bulunmamak anlamına gelir.

Mertebe-i hiç, kulun Hakk ile varlık bulduğunun bilincine ererek fenâdan sonra kulluğunun hiçlikten ibaret olduğunun bilincine ermesine denir. Ayrıca fenâ mertebelerinde seyir eden bir kulun bekâ mertebeleri seyrine terfisi ile lahut seyrinde kendi varlığını mevcud olarak bulamadığı hiçlik durumuna mertebe-i hiç denir. Bu mertebede kişi ulvi mekanda mevcudiyetinden yana fakrdır. Zaten mertebe-i hiçe varmayan, baki olan ile bekâ mertebelerinde seyir bulamaz. Mertebe-i hiçi bekâ mertebesi yapan, kulun hiçliği ile bekâ âleminde bulunuşundandır.

Bu bağlamda bekâ seyri 1) kulun varlığında hiçlik buluşu sonucunda ahadiyet ve ahadiyetin melâike tavırlarını hem-hâl olarak yaşantılaması, 2) kulun bekâ âlemlerindeki seyri ve bekâ âlemlerinin seyirlerini tecellide değil tezahürde buluşu seyirleridir.

Kul bekâ âlemleri olan cennet, melekut vb âlemlerde seyir etmesi veya Cenab’ı Hakk’ın, melekutunun tecellisi sonucu feraset ve tasarruf kerametlerine kavuşur. Feraset ve tasarrufta bulunmak da bekâ seyirlerindendir. Lakin kul, feraset ve tasarruf bekâ seyirlerinde bulunurken, kendisi kulluk seyrinde bulunabilir. Yani kul, kulluğunda her hangi bir fenâ mertebesinde bulunurken, bulunduğu fenâ meretebesi doğrultusunda bekâ nimetlerini kendinde bulabilir. Kerametlerin çoğunda da bu görünür. Ayrıca belirtmek gerekir ki hâl-i istigrak da bekâ seyirlerindendir.

Bütün fenâ ve bekâ metebeleri üzeri hâl, makam ve mertebe seyri bulmak, Hakk’ın kulunu ona takdir ettiği istidadı kadar kendisine hazır kıldığı insanlığın tekamülünün hatm-i meratibidir.

Sözlük

Güzel Ahlak

İnsanın, fıtratının gayesi doğrultusunda kendisi Hakk’ın ahlakı ile örtüştüren, Hakk’a vuslatına sebep veren hüsn-ü zann, sa’y ve fakrda takva üzeri tavırlarda ...

Güzel Ahlak nedir?
Sözlük

Kıyamet

Kıyam ayağa kalkma, ayakta durma anlamlarına gelir. Lügat mânası ile kıyamet büyük bela, yok oluş anlamlarını taşısa da kıyamdan kinaye eşyanın yok oluşu ile Ha...

Kıyamet nedir?
Sözlük

İbn-i Vakt

Zamanın çocuğu anlamına gelen ibn-i vakt, zamanın kaideleri ile belirlenimlerde bulunan salikin hâlidir. ...

İbn-i Vakt nedir?
Sözlük

Hücûm

Salikin kalbini istila eden mânalar dışında kâinatta tasavvur eden hadiselerin sonucunda kalbte beliren mânadır. Hücûm, bevâhidi giderici kalıcı hâllerdendir. B...

Hücûm nedir?
Sözlük

Bekâ Seyri

Bekâ seyrinde ise kul, kulluk perdesinin örtüsünden soyunmuş olarak marifetullah üzeri Hakk’ı hakkınca esma-i hassı üzeri yaşayandır. Ehlince bekâ seyri ilahi a...

Bekâ Seyri nedir?
Sözlük

Vera

Vera, fark melekesinin kuvveti oranında sufinin vicdan melekesi neticesinde Hakk’a ulaşmaya engel her türlü şüpheli ve bilmediği olay ve olgudan çekinmesine seb...

Vera nedir?
Sözlük

Bürhan

Bürhan kanıt, hüccet, delil anlamlarına gelir. Hakk’ı batıldan, gerçek olanı gerçek olmayandan ayıran akli delile bürhan denir. Bürhan akli olarak kalbi mutmain...

Bürhan nedir?
Sözlük

Setr

Avam ehlinin Hakk’a masiva ile perdeli oluşuna örtülü, örtünen anlamında setr denir. Setr sufiler için ise başkalarının günah ve kusurlarını onlara ve dedikodu...

Setr nedir?
Sözlük

Huzur

İmanı ile salikin aşk, korku, hayâ, edep, gaybet vb hâller üzeri Hakk’ın varlığı karşısında bulunduğu duruma huzur denir. Huzurda olan müşahedededir. Müşaheded...

Huzur nedir?
Sözlük

Dua

Hakk’ın iradesi sonucunda, kulun Hakk’tan, aciz olduğu bir meselede yardımını ve ihtiyaçlı olduğu şeyi kâlde murad etmesi durumuna dua denir. Dua, kulunun Hakk...

Dua nedir?