Hiç nedir?

Hiç, varlığı bulunmamak anlamına gelir.

Mertebe-i hiç, kulun Hakk ile varlık bulduğunun bilincine ererek fenâdan sonra kulluğunun hiçlikten ibaret olduğunun bilincine ermesine denir. Ayrıca fenâ mertebelerinde seyir eden bir kulun bekâ mertebeleri seyrine terfisi ile lahut seyrinde kendi varlığını mevcud olarak bulamadığı hiçlik durumuna mertebe-i hiç denir. Bu mertebede kişi ulvi mekanda mevcudiyetinden yana fakrdır. Zaten mertebe-i hiçe varmayan, baki olan ile bekâ mertebelerinde seyir bulamaz. Mertebe-i hiçi bekâ mertebesi yapan, kulun hiçliği ile bekâ âleminde bulunuşundandır.

Bu bağlamda bekâ seyri 1) kulun varlığında hiçlik buluşu sonucunda ahadiyet ve ahadiyetin melâike tavırlarını hem-hâl olarak yaşantılaması, 2) kulun bekâ âlemlerindeki seyri ve bekâ âlemlerinin seyirlerini tecellide değil tezahürde buluşu seyirleridir.

Kul bekâ âlemleri olan cennet, melekut vb âlemlerde seyir etmesi veya Cenab’ı Hakk’ın, melekutunun tecellisi sonucu feraset ve tasarruf kerametlerine kavuşur. Feraset ve tasarrufta bulunmak da bekâ seyirlerindendir. Lakin kul, feraset ve tasarruf bekâ seyirlerinde bulunurken, kendisi kulluk seyrinde bulunabilir. Yani kul, kulluğunda her hangi bir fenâ mertebesinde bulunurken, bulunduğu fenâ meretebesi doğrultusunda bekâ nimetlerini kendinde bulabilir. Kerametlerin çoğunda da bu görünür. Ayrıca belirtmek gerekir ki hâl-i istigrak da bekâ seyirlerindendir.

Bütün fenâ ve bekâ metebeleri üzeri hâl, makam ve mertebe seyri bulmak, Hakk’ın kulunu ona takdir ettiği istidadı kadar kendisine hazır kıldığı insanlığın tekamülünün hatm-i meratibidir.

Sözlük

Muhabbetullah

Tecelli-i berki ve bütün yakinlik makamlarında kul, Hakk’ın varlık seyrini her hangi bir ilahi tavrı üzeri müşahede edebilir. Lakin tecelli-i zati üzeri devamlı...

Muhabbetullah nedir?
Sözlük

Ahh

Kulun pişmanlığındaki tövbe edişinin dile gelişine sufiler “ahh” demişleridr. Ahh etmek sufinin hatasına dikkat ettiği anlamına da gelir. Sufi ahhında hem pişma...

Ahh nedir?
Sözlük

Halifetullah

Allah’ın (c.c.) ilahi sıfatlarının insanda subuti sıfatları temelinde esma ve ayetlerin kişilikte karakterize olması ile insanın O’nun varlık tavırları üzeri ya...

Halifetullah nedir?
Sözlük

İrade

İrade istek ve istenç anlamına gelir. Hakk’ta irade, Hakk’ın zatını işareten istenç temelli nefs hâline bürünüşünün (vechelenişinin) melâike tavrıdır. Kulda is...

İrade nedir?
Sözlük

Tevhid

Vahidten kinaye ile birleme mânasına gelen tevhid, bir olan Hakk’ı bütünde, bütûnda olan varlık olarak mevcudiyetindeki seyri üzeri fiilde müşahede etmektir. T...

Tevhid nedir?
Sözlük

Neş’e

Hikmet üzeri kulun Hakk’ı irfanı ile müşahede etmesinin huzur hâlinden sonraki sevinç hâlidir. İrfan sonucunda hakikat bilgisi üzeri hikmette bilmek, başka bir ...

Neş’e nedir?
Sözlük

Mizaç

Mizaç huy, tabiyat anlamına gelir. Hakiki mânası ise meşreblerin karakterize olmuş form ve ahlak biçimine mizaç denir. Mizaç gereği her şey bağlı olduğu sıfatl...

Mizaç nedir?
Sözlük

Cûş

Salikin kimi zaman muhabbet hâli sebebi ile kimi zaman ise cehri (sesli) yapılan zikirler sebebi ile içi içine sığamıyormuşcasına coşkunluk göstermesi hâllerine...

Cûş nedir?
Sözlük

Mucize

Kerametin peygamberlerde, Hakk’a ve O’na iman etmeye davet için gösterildiği sünnetullaha aşkın maddeye tesir kuvveti ve her türlü telepatik hassasiyet durumudu...

Mucize nedir?
Sözlük

Sahv

Sahv, ayılma, ayıklık ve uyanıklık anlamlarını taşır. Kimi sufiler için sahv, gaybetten sonra algıya geliş anlamına gelse de kimi sufiler için de sufinin müşah...

Sahv nedir?