Adalet nedir, Adalet ne demek?

Anlatılanlar doğrultusunda genel anlamda adalet, başta mahlukatın varoluş hakkı olarak onların ikame ve idare haklarının verilişi, süreçte mahlukatın idame haklarının verilişinin sonuçta ise mahlukatın ikame, idare ve idame haklarının verilişinin yaşantısal sonucu yaşadıklarının hükmünün verilişidir. Bu da varın varoluşuna sebep her şeyin hakkını iade edişidir. Bu da “her şey aslına rücu eder” ilkesi gereği mealen “her şey Bize döndürülür” (Enbiya, 35) ayetinin tecellisinin sonucu olarak “her nefs ölümü tadacaktır” (Enbiya, 35) ayetinin hüküm tecellisidir. Böylece adalet hüküm itibarıyla bu âlemde ölümde sonuçlanır; eş deyişle ölüm adaletin sonucudur. Bu da sünnetullahtaki adalet seyrini rahman (kapsayıcı olan genel merhamet) sıfatına bağlı olarak tezahürüdür. Ölümün kendisi varoluş hakkının iadesi mahiyetinde vefadan kinaye erenler tarafından vefad (vefad etti) kavramı ile de zikredilmiştir.

Rahim sıfatına bağlı olarak adalet sıfatının tecellisinde ise ahlakullah tavırları görünür. Herkes bağlı olduğu esma-i hassının hüküm seyri ne ise, bu seyrin sonucu olarak Hakk’ın esma ve sıfat tecellisinin hükmüyle karşı karşıya kalır. Adalet ile yaşayan adalet ile muamele görür. Merhametle yaşayan merhametle muamele görür. Kahr sıfatı ile yaşayan kahr sıfatı doğrultusunda muamele görür.

Aslında adalet Hakk Teâla’nın sünneti ve ahlaki tavırlarının oluşumunun bağlayıcı tavır biçimidir. Halkiyet ve yaşam, adalet sıfatında biçimlenerek gerçekleşir. Bu sebepten dolayı halifetullah olan insanlığın halkiyeti adalet sıfatında biçimlenir. Bütün maddi ve manevi yaşantısı ise adalet sıfatında sonuçlanır.

Bu sebepten dolayı insan ilahi adalette karşılığı olan, lakin dünya yaşantısında karşılığı yokmuş gibi görünen adaletsizliğin sonucu olarak bireysel olarak vicdanen toplumsal olarak da hukuken yasalar üzeri tavırlarda olarak haklar üzeri yaşamını biçimler. Eğer insanlık için adaletin olmadığı bir zaman olursa, insanlık kendine zulmü ile şerri yaşar ve sonuçta ilahi adaletle yüzleşeceği başlangıcı olan vakt ile karşı karşıya kalır. Bu da Kur’anda helak edilen kavimlerle örneklendirilmiştir. İnsanlık kötülüğün karşıtı olan iyiliği, sadece kötü davranışlarda bulunuşuyla yitirdiğinde manevi nedenselliğini de yitirmiş olduğundan dolayı helak olmanın vaktiyle yüzleşmek zorunda kalır.

Adalet ne demek? Paylaşın:
Sözlük

Gözcü ve Gezginci

Feraseti ile mümin kul, Hakk ile âlemleri murakabe ediyorsa gözcüdür. Murakabe ettiği âlemleri gözleyişinde, kavrayarak manevi hâller ile hâlleniyorsa eğer gezg...

Gözcü ve Gezginci nedir?
Sözlük

Murad

Hakk’ın kendi hususi muhabbeti ile kendine dilediği kullarına denir. Müridler de Hakk’ın muhabbeti sebebi ile Hakk’a muhabbet etmelerinden dolayı bir nevi mura...

Murad nedir?
Sözlük

Sulh (Barış)

İradelerin bir biri ile örtüşmesi sonucunda karşılıklı anlaşmaya sulh denir. Tasavvufta sulh, kulun kendi iradelerinde ilkeli oluşu (Hakk’a iman hâli) ile Hakk’...

Sulh (Barış) nedir?
Sözlük

Halîl

Dost anlamına gelir. Evliyaullahın Hakk’a muhabbet ve gayretleri sonucunda vardıkları velilik makamıdır. ...

Halîl nedir?
Sözlük

Avam

Hakk’a örtülü, tarike karşı olan, iman-ı gaybi düzeyinde imanı olan veya imanı bulunmayan sıradan veya irfandan yoksun halk ehline avam denir. ...

Avam nedir?
Sözlük

İdealar

İdealar her ne kadar felsefi bir konu olsa da Plato’nun idealar görüşü mutasavvıfların ilgi konusu olmuştur. Zaten idealar bahsi sebebiyle ehli keşif mutasavvıf...

İdealar nedir?
Sözlük

Ruhban

Hakk adına, Hakk’ın manevi ruhsat vermediği, kendi nefsi üzerinde din işlerine bakan kişilere ruhban denir. Mürşid-i kâmil “O kendi nefsinde (hevasından) konuş...

Ruhban nedir?
Sözlük

Güneşin Batıdan Doğuşu

Bundan sonra ise güneşin batıdan doğuşu tecelli eder; yani batı toplumları Hakk ve hakikat bilgisi ile yasalar üzeri toparlanırlar. Lakin bu toparlanış sürecind...

Güneşin Batıdan Doğuşu nedir?
Sözlük

Kur’an

Bütün âlemlerin mertebeleri, hâlleri ve makamları ile zikredildiği, hak ile batılı birbirinden ayıran furkan oluşuyla hikmet üzeri okunan kitap olmasıyla insand...

Kur’an nedir?
Sözlük

Münkir

Münkir inkar eden, kabul etmeyen, hakikati tasdik etmeyen anlamlarında kullanılır. Münkir olan Hakk’ın hakikatini ve iradesini kabul etmeyen kişidir. Münkir ha...

Münkir nedir?