Suret nedir?

Suret biçim, görünüş, dıştaki görünüş şekli vb mânalara gelir.

Aslında ise suret, belli sıfatlar (nitekil, nicelik) üzeri mevcudatın görünüş biçimleridir. Bu bağlamda suret varoluşu ile beraber mekansallığa sebep olarak mekanda biçimleniş ve bu biçimlenişin sonunda sıfatlarda algılanışı ile görünürde olan mevcudiyet biçimine denir.

Erenler için suret Hakk’ın adalet üzeri Hak sıfatı ile varları varlığında halk edişi ile ikame edişi biçimlerine denir. Her mahlukun bulunduğu suret onun varoluş hakkı olan biçimidir (kader-i mutlak). “Suretler Hakk’ın görünüş biçimleridir” diyen erenler olsa da, suretler Hakk’ı değil kendilerini gösterdiklerinden dolayı Hakk Teâlâ’nın müşahede edilmesine manidirler.

Hakk Teâlâ’yı suretler olarak değil suretlerde suretlerin ilişki bütünündeki fiiller üzerinden müşahede edebiliriz. Bu da Hakk Teâlâ’nın bizlere iman vermesi ile mümkündür. İmanımız yoksa eğer suretler içinde bir suret olarak küre-i arzda görür ve sonuçta bir kayıt gibi siliniriz.

Suretlerin değişken ve sonlu olması zorunludur. Eğer bu zorunluluk olmasa idi yaşam ve devretmeden bahsedemezdik. Çünkü görünür âlemlerde mahlukat, suretleri üzeri bağlı oldukları meşreblerine, aslına rücu etme düzeyinde devinir. Böylece her suret kâinattaki devri daim ile başka suretlerin varoluşunun başlangıcı olur. Ve yok oluşu ile başka varlıkların suretleniş düzeyinde varoluşlarına sebep olur. Suretlerdeki değişim üzerinden Hakk Teâlâ rububiyet ve uluhiyet seyrinde bulunur.

Suret verme Hakk Teâlâ’nın vücud sıfatında sonsuz, ve nurunun şahsında ahad oluşu ile şekilsiz olması sebebi ile nurunun kendinden coşkunlukla melâike tavrında bulunmasının sonucudur. Hakk Teâlâ bu zorunluluk sebebi ile suretsizliğinin ilkeselliğinde halk etmenin “suretsiz olmaz” ilkeselliğinde varlık tavırlarında bulunur. Suretler Hakk’ın şahsi değil Hakk’ın varlık tavırları olarak görünüş biçimleridir.

Şunu da hususen belirtmek gerekir ki melekler var edildikleri ortamda suretlerinde sabit lakin bulundukları suretlerde melâike tavırlarında Hakk’ın takdiri ile değişkendirler. Cennette insan yaşamı da bu biçimde gerçekleşir.

Sözlük

Akıl

Aklı bağ kurma veya ilişkilendirme mânasına gelir. Farklı hususiyetleri, farklılıkları üzerinden ilişkilendirme sonucu fikir edinme veya görüş edinme eylem mel...

Akıl nedir?
Sözlük

Rabb-ül Erbab

Rabbler Rabbi anlamına gelen Rabb-ül Erbab, Cenab’ı Allah’ın bütün subuti sıfatlarında melâike tavırlarında varlar üzerinde hüküm verdiği, melâikesine aşkın dir...

Rabb-ül Erbab nedir?
Sözlük

Ayet-ül Kübra

İnsan, yukarıda anlatılanlar doğrultusunda söylenecek olursa eğer, Hakk’ın bu âlemde tecelli ederek zuhura (görünüre) geldiği kudretinin icad aynasıdır. Kudret...

Ayet-ül Kübra nedir?
Sözlük

Şöhret

Daha fazla itibar edinme ihtirasında bulunan kişinin, halk içinde nam, ün, şan sahibi oluşuna şöhret denir. Şöhret sadece ihtiras sebebi ile edinilebilinen bir ...

Şöhret nedir?
Sözlük

Naz

Kulun Hakk’a olan muhabbeti sebebi ile Hakk’ın tecellileri karşısında muhabbetindeki samimiyet ile aksi tavır sergilemesine naz denir. Naz, salikin kendini beğe...

Naz nedir?
Sözlük

Fütûhat

Fütûhat fetihler anlamına gelir. Ehlince ise fütûhat, Hakk’ın mertebe ve makamlarında, Hakk’ın yardımıyla mana deryasında fetihlerde bulunmak, muhabbette Hakk ...

Fütûhat nedir?
Sözlük

Bürhan

Bürhan kanıt, hüccet, delil anlamlarına gelir. Hakk’ı batıldan, gerçek olanı gerçek olmayandan ayıran akli delile bürhan denir. Bürhan akli olarak kalbi mutmain...

Bürhan nedir?
Sözlük

Mertebe

Mertebe derece, basamak, paye anlamlarına gelir. Genel anlamda mertebe, Hakk’ın hâl ve makam tecellilerinin değizmez derecelerde sınıflandırılması ve böylece s...

Mertebe nedir?
Sözlük

Ayan Olmak

Hakk’ın gaybına ait bilgi, olay ve olguların, müminin feraseti sebebi ile Hakk’ın kendisi ile yani nuru ile göstermesi, duyurması hadisesine “ayan oldu” denir. ...

Ayan Olmak nedir?
Sözlük

Sünnetullah

Cenab’ı Hakk’ın kâinatı bir ölçü üzeri (kader) yaratarak, kâinattaki melâikeler (kuvvetler) ile yasalarda nizam ve mizanda noksansız bir biçimde ikame, idare ve...

Sünnetullah nedir?