Uluhiyet nedir, Uluhiyet ne demek?

Hakk Teâlâ’nın melâike tecellisi ile halk ettiklerine aşkın Azam, Azim, Kahhar, Kahir, Kebir Kadir vb sıfalarıyla kendinde varlık oluşunun tavır seyrine uluhiyet seyri denir.

Bu her iki seyirde de kulun, Hakk’ı sıfatları üzeri bilişi ile müşahede edişi sonucunda ubudiyette kâmil olması söz konusudur. Hakk’ın uluhiyet seyrinde, rububiyet seyrinde de bulunması mahlukatına muhabbetinin adalet sıfatında karakterize oluşu sebebiyledir.

Bu bağlamda adalet, Hakk’ın halkettiği mahlukatının varoluş hakları olan rızıklarını onlara, varlığından tecelli ile onları idare, idame ve ikame edişiyle verilişidir. Bu sebepten dolayı Hakk, uluhiyeti üzeri mahluklarına adalet sıfatıyla tecelli buyurması ile rububiyet seyrindedir. Lakin bu, rahman (genel merhamet) sıfatı üzeri Hakk’ın adalet sıfatında tecellisidir.

Hakk’ın rahim (özel merhamet) sıfatında adalet sıfatıyla tecellisi ise kulun vicdana gelişinde Hakk’ın rububiyet tecellisi ile O’nun varlığını kabul etmesi ve her şeyin varoluş hakkını gözetmesinde tecelli eder. Ayrıca bu sıfat üzeri kul ya küre-i arzda mahşeri yaşamasıyla ya da akibeti olacak mahşere varması ile Hakk’ın uluhiyetine şahid olacaktır.

Bu dünyada ise “eden bulur”, “ne ekersen onu biçersin” ve “etme bulma dünyası” gibi deyişlerin işaret ettiği adalet sıfatı ile, Hakk Teâlâ da kullarına yaptıkları fillerin (çalışmalar) karşılığı olarak hükümde tavırlarda bulunması ile uluhiyet seyrinde bulunur. Ayrıca insanın toplumsal yaşantısında hakların verilişi ve hakların yasalarla işletilişi Hakk’ın adalet sıfatının hukukta biçimlenişi ile değil midir! Devlet ve ailede ebeveynler uluhiyet ve rububiyet seyrinin insan yaşantısında biçimlenişleri değil midir?

Hakk’ın uluhiyet ve rububiyet seyri, adalet sıfatında icra olur. Şöyleki, uluhiyeti ile hakim veçhelenişinde hakem oluşuyla rububiyet tavrında âlemleri ikame, idare ve idame etme adalet tavrında bulunan Hakk Teâla, hakem oluşu ile ilahlık tavırları olan ayet ve esma seyrinde hükmeden olarak adalet sıfatı gereği hükümlerde tezahür etmesiyle uluhiyet veya rububiyet sıfatlarında müşahede edilir. Bunu anlamak adına insan yaşamında ilahi sıfatlar doğrultusunda biçimlenen devlet örneklenirse; devlet zımni varoluşu ile uluhiyetin karakterize oluşu ve yasalar üzeri işleyişi ile haklar ve hizmetin taksiminde rububiyetin karakterize oluşu seyrinde yargı üzeri biçimlenişinde adalet üzeri hüküm ve hizmet icraatında uluhiyet ve rububiyet seyirlerindeki tavırlarda gerçeklik kazanır. Hususen belirtmek gerekir ki adalet sıfatı ile devlet işleyişi icra edilmez ise eğer böylesi devlet icrasında rububiyetin karakterize olduğu haklar ve hizmet açılımlarından bahsedilemez. Zaten rububiyet sıfatları ile Hakk Teâlâ, veren ve bağışlayan olma yüceliğinde bulunması sebebiyle de uluhiyet seyrindedir. Bu sebepten rububiyet uluhiyete içkindir.

Her şey bu seyir gereği bir suret üzeri halk edilmiştir.

Uluhiyet ne demek? Paylaşın:
Sözlük

İrade-i Külliye

Hakk’ın nefsinde irade ettiği ve halk edişi ile mevcuda getirdiği, her an iradesinin ereğinde bulunduğu, bütün mevcudatın varoluşuna sebep, her an mekanikte dev...

İrade-i Külliye nedir?
Sözlük

Cihad

Savaş da diyebileceğimiz cihad, kulun mücahedesinde feda-i nefs ve feda-i can düzeyinde, Hakk’a kavuşmak için ve dinine hizmet etmek için mücadele etmesine deni...

Cihad nedir?
Sözlük

Fenâ Seyri

Fenâ seyrinde kul, kulluk perdesinde Rabb-ül Âlemin’in vahidiyet seyri üzeri hakikati, kendisi ve âlemlerde müşahedededir. Ehlince fenâ seyri, kötü ahlaktan yan...

Fenâ Seyri nedir?
Sözlük

Setr

Avam ehlinin Hakk’a masiva ile perdeli oluşuna örtülü, örtünen anlamında setr denir. Setr sufiler için ise başkalarının günah ve kusurlarını onlara ve dedikodu...

Setr nedir?
Sözlük

Arif

Hakk’ın inayeti ile nurunun tecellisi sonucunda Hakk’ı Hakk ile bilen lakin her şeyi Hakk’tan bilen iken kendini Hakk’ın tecellisine yakıştırmayan, kulluk perde...

Arif nedir?
Sözlük

Rububiyet

Hakk Teâlâ’nın melâike tecellisi ile halk ettiklerini muhabbet sıfatları olan rabb, mevla, mürebbi, afv, adalet vb sıfatları ile ikame, idare ve idame edişine r...

Rububiyet nedir?
Sözlük

Hazret

Huzurdan kinaye kurbiyet bulmuş, hürmet maksadı ile büyüklere hitaben söylenen veya verilen ünvandır.Lakin hazret hazırdan kinaye Hakk’ın kalıcı bir melâike tav...

Hazret nedir?
Sözlük

A’yân-ı Sabite

Ayân aşikar, beli, görülebilen anlamlarına gelir. Ayan-ı sabite ise görünür olan mahlukatın varoluşunun asli nedeni olan, ulvi âlemdeki sabit (duran değişmez o...

A’yân-ı Sabite nedir?
Sözlük

Hile-i Rabbani

Hile, kişinin hayrı için bir şey üzerinden tedbir alması ve tedbir aldığı şey üzerinden aldatmada bulunması anlamına gelir. Yani maksad üzeri kişinin maksadını ...

Hile-i Rabbani nedir?
Sözlük

İdealar

İdealar her ne kadar felsefi bir konu olsa da Plato’nun idealar görüşü mutasavvıfların ilgi konusu olmuştur. Zaten idealar bahsi sebebiyle ehli keşif mutasavvıf...

İdealar nedir?