Ben nedir?

Bütün amellerin insanda anlatılan doğrultuda cem’ edilişi sonucu, insanın nefs-i natıka olarak hepsine aşkın bulunduğu varoluş durumu, ben olmaklığıdır. İnsan ben olmaklığı ile herşeye aşkın bir durumda, her şeyin miraç ettiği ve sonuçta her şeyin üzerinde ben olması hâli üzeri dillendiği benliğe sahiptir.

Bu babta “iki elimle yarattım” ayetini ve Hz. Ali’nin “İnsan âlemlerin dürülmüşüdür” kelamını hususen yad etmek ahd-ü vefanın gereğidir.

İnsan ben olmaklığında eşyaya tabi ise Hakk’a cudadir. Bu düzeyde insan Hakk’ın melâikesi ile ulvi sıfatları tavırlarının iz düşümü (gölgesi de denilebilinir) olan mevcudatı ile kendini var bilmesinin zannındadır.

Alemler Hakk’ın ilim sıfatının tecellisidir. Bir mevcudiyetten bahsediliyorsa, mevcudun varoluş bilgisi olan ilimden bahsediyoruzdur. İnsan da halk edilişin mevcudiyetinde bütünsel bir akıl oluşunun sezgi, duygu ve düşünce melekelerinin irade melekesine içkin dışlaşmasında “Ben”dir ve insan benliği ile sadece ilimden ibarettir. Öğrendiğimiz her şey, iradeye ve meşreblerimize içkin olarak özgünleşmesi sonucu benliğimizde noktalanır.

Böylesi ben olmaklığımızda ademlerizdir (yokluk). Ve bu ben olmaklığımızda zıll iken, Hakk’ı kendimizde dirilikte, hayy sıfatı ile benliğimizde ulvi tavırlarda bulunuşu ile buluruz. Bu da “Ben olan Ben”den gelişimizdir. Bu kelamda dikkat edilmesi gereken Hakk’ın Hz. Musa’ya “Ben Senim” dememiş olmasıdır çünkü Hz. Musa kulluk mertebesinin ben olmaklığında Hakk’ın ulvi sıfatlarının temsilcisi olarak, “Ben” olanın benliğini ikilikte yaşamaktadır, bütün kullar gibi.

Benden kurtulup “Ben olan Ben”de var olmak ise vuslat mertebesinin sonucu olan vakt ile mümkündür. Gölgeler vadisinde isek eğer, Hakk’ı “Ben olan Ben” olarak O’nu benliğimizde ulvi sıfatları üzeri yaşayacağız.

Ben olmamızın sonucunda insan olarak bizler, Hakk’ın bütün varlık sıfatlarının bizde karakterize olmasının iz düşümünde, O’nun sureti üzeri yaratılmışızdır. Bu babda “İnsanı kendi suretim üzeri halk ettim” hadis-i kudsisi ve “Allah insanı kendi sureti üzeri yaratmıştır” hadis-i şerifini yad etmek gerekir.

Benliklerini Hakk’ın şahsı zannedenlere, anlatılanlar doğrultusunda önce benliklerinin yokluğunu görmelerini, böylece şahsında nuru ile “Ben” olan Hakk’a vuslat etmeleri gerektiğini vurgulamak gerekir. Eşya ile ben olan, eşyadır, nasıl Hakk olsun! Firavunlar ve Nemrutlar da eşya ile ben olmanın ilahlık davasındadırlar; akibetleri de eşyanın fani olan akibeti ile aynı oldu.

Kalb olan insanın iç ve dış göklerde bütünsellikte halk edildiğini söylemiştik.

Sözlük

Budela

Budela, halk arasında mecnun gibi görünen saf ehile denir. Bu veliler emir ve yasaklardan mesul olmayan, Hakk’ın nazarı üzerlerinde bulunan, Hakk’ın kalben saf...

Budela nedir?
Sözlük

Bûd

Uzaklaşma anlamına gelen bûd, kulun evvela nefsine muhalefeti bırakması, süreçte ibadetleri bırakması ve sonuçta da Hakk’ın tecelli hikmetine Hakk’a muhalefet e...

Bûd nedir?
Sözlük

Mecnun

İnsanların anlayışı, huy ve tabiatı dışında hareket edene mecnun denir. Mecnun tarike yeni girmiş, her şeyi Hakk bilen salikin hâllerindendir. Lakin asıl mecnu...

Mecnun nedir?
Sözlük

Gayret

İlim doğrultusunda iradi olarak niyetlenenin bildiğini irade etmesi melekesi sonucunda amele taşıyan niyetini, amele taşıyan meleke durumuna gayret denir. Ayrıc...

Gayret nedir?
Sözlük

Sekr

Salikin Hakk’a olan muhabbetinin şiddeti kadar, Hakk’ın müşahede edilmesi sarhoşluğunda bulunuşuna sekr hâli denir. Sekir hâlinde bulunan sekire, serhoş denir....

Sekr nedir?
Sözlük

Muhâdara (Muhâzara)

Kulun hem şeytanlık ahlakından yana kalbinde sükûna erişi hem de özellikle zikir ibadeti ve diğer ibadetlerin sonucu kalbin huzur buluşu durumudur. ...

Muhâdara (Muhâzara) nedir?
Sözlük

Yakaza

Yakaza, uyanıklık ve bilinçli olma anlamına gelir. Erenler ise uyanık ve bilinçli iken gördükleri ruhanileri, melâikeleri, geçmişi, gelecek olayları ve olgular...

Yakaza nedir?
Sözlük

Hayranlık

Kulun hayret seyri sonucu şaşkınlığına aşkın muhabbet ile Hakk’ı kadir kıymeti ile müşahede edişine hayranlık denir. Hayranlık hâlinde kul, şaşkınlığının kalkm...

Hayranlık nedir?
Sözlük

Garib

Gurbette olup da kimsesiz olan yabancıya garib denir. Gariblik saliğin, ruhani ve nurani tecelliler sebebi ile kabz hâllerinde iken ruhaniyeti ile bakışında bed...

Garib nedir?
Sözlük

Mücahid

Mücahid mücadeleyle cihad edene denir. Fıkıhen, din düşmanları ile savaşanlara denir. Lakin mutasavvıflar için mücahid “Her yüz senede bir Allah dinine hizmet ...

Mücahid nedir?