Şey-i Vahid nedir, Şey-i Vahid ne demek?

Hakk Teâlâ’nın her şey üzerinde melâikesi ile nazır, varlığının nuru ile hazır oluşunda varlığına zeval gelmeden, şahsında tek, sıfat seyrinde ise mahlukata aşkın mahlukat ile bir oluşuna şey-i vahid denir.

Peygamber tabiatının melekelerimiz üzerinden fıtratımızda tecellisi ile insan peygamberleri ya onların asli tecellisi yada onların karşıtı olan esmalarının zılli tecellilerinde yaşar.

Şöyle ki Hz. Musa azamet üzeridir. Lakin Hz. Musa Cebbar ve Azameti, Hakk’ın asli tecellisi olarak yaşarken, Firavun da Cebbar ve Azameti, Hakk’a örtük olarak kendi nefsinen bularak Hakk’ın esmasının zılli tecellisinde yaşıyordu.

Hz. Musa, Firvunu kendisinde olduğu gibi sıfatını Hakk’tan bilmeye ve yaşamaya davet etmiştir. Hz. Habil’in sıfatı haktır, Kabil’inki de haktır. Lakin Hz. Habil hak sıfatının asliyetinde Kabil’e hak sıfatının zılliyetine karşılık vermemiştir. Hz. Yusuf, basar ve râkıb sıfatlarının tecellisinde, kardeşlerinin bu sıfatın zılli tecellisini râkıb sıfatı ile helak etmiştir.

Lakin, bilinmesi gereken, hangi sıfat üzeri bakarsak, Hakk Teâlâ bize o sıfatı üzeri görünecektir. Bu da kulun hüsn-ü zannı üzeri Hakk’ın kulunu kabulüdür.

Mesela Hz. Süleyman saltanat sıfatları üzeridir. Buna mukabil Hakk Teâlâ, hadiselerin hikmetini verdiği Hz. Süleyman’a saltanatı ile görünmüştür. Hz. Resul merhamet üzeri bakmış ve Hakk’ı merhamet üzeri bilmiştir, Hakk Teâlâ da onu merhamet üzeri kendine yükseltmiştir, ona ve ümmetine merhamet buyurmuştur.

Hangi peygamberin meşrebi üzeri isek o peygamberin meşreb hâli üzeri Hakk’ı bilir, müşahede eder ve yaşarız.

Bu da Hakk’ı bilmek, müşahede etmek ve yaşamak seyrinin peygamber meşreblerine bağlı olarak onları yaşamımızda yaşayışımızdır. Bu bağlamda peygamber seyri, seyr-i seferde insanlığın Hakk’ı bilme, müşahede etme ve yaşama seyri olarak insanlığın kemâlat seyridir. Lakin bu seyir insanlığın kemâlat seyrinin sonu değildir. İnsanlığın kemâlat seyri Hakk Teâlâ’nın kendisinde biter, insanlıkta değil.

Anlatılanlar doğrultusunda meşreblere devam edersek, her insan subuti sıfatlarında Hakk’ın sureti üzeri yaratılmıştır. Lakin her insanın subuti sıfatları üzeri esma seyrinde bulunmasına sebep, iki temel ulvi sıfatla vechelenerek esma seyrinde, Hakk’ın seyrinde bulunuşudur. Bunlar celal ve cemal sıfatlarıdır. Her insan bu iki sıfatın hususi tecellilerinin meleke tavrında karakterize oluşları ile esmalarda seyreder.

Her insan ya sureti ile celal, sireti ile cemal ya da sureti ile celal, sireti ile cemal olmanın hâli üzeri bu iki sıfatın melekesinde tavırlarda bulunur. İnsanların bu iki sıfatı üzeri halk edilişleri kişiliklerini dengelemeleri ve hayatta daha rahatta yaşayabilmeleri içindir. Bu doğrultuda da insanın, ilahi sıfatları, bu iki sıfat üzeri karakterize oluşu ile yaşaması sağlanır.

Şey-i Vahid ne demek? Paylaşın:
Sözlük

İlim Kudret Nefesi

Veli kulundan nuru ile tecelli eden Hakk Teâlâ’nın kuluna, nurunun melâike tavrı ile verdiği, olaylara, olgulara tesir edebilme, onları değiştirebilme, başka bi...

İlim Kudret Nefesi nedir?
Sözlük

Ayrılık

İnsanın Hakk’tan gelerek küre-i arzda Hakk’a bilinçte örtünüşüne ayrılık denir. Her türlü masiva ve günah hâlleri, kulun Hakk’a olan ayrılığındaki, kul ile Hak...

Ayrılık nedir?
Sözlük

Setr

Avam ehlinin Hakk’a masiva ile perdeli oluşuna örtülü, örtünen anlamında setr denir. Setr sufiler için ise başkalarının günah ve kusurlarını onlara ve dedikodu...

Setr nedir?
Sözlük

Mizan

Mizan terazi, ölçü anlamına gelir. Ehli tarafından mizan, Hakk’ın kâinatı belli bir ölçü üzeri kader ve kazada ikame, idare ve idame etmesi sıfatına işareten k...

Mizan nedir?
Sözlük

Peygamberler ve Melekeler

Küre-i arzda cemaddan cinlere kadar ne varsa insan ahlakında insanın halkiyetinde cem’ edilmiştir. İnsan bu cem’ edilişin halk tarafının dahilinde ulvi tarafı o...

Peygamberler ve Melekeler nedir?
Sözlük

Mesih

Mesih, bir şey üzerinden el yürüterek mesh eden, bir şeyden bulunduğu durumu gideren anlamına gelir. Hz. İsa’nın mesih oluşu ise: 1) Eşyanın tabiatına Allah’ın...

Mesih nedir?
Sözlük

Havas-ül Havas

Zuhur makamına gelen ve marifetullah üzeri mevcudiyetlerinde yaşayan arif bi-llahlara denir. ...

Havas-ül Havas nedir?
Sözlük

Fenâ Seyri

Fenâ seyrinde kul, kulluk perdesinde Rabb-ül Âlemin’in vahidiyet seyri üzeri hakikati, kendisi ve âlemlerde müşahedededir. Ehlince fenâ seyri, kötü ahlaktan yan...

Fenâ Seyri nedir?
Sözlük

Deccal

Kıyametin başlangıç alametlerinin en büyüğü deccalın çıkışıdır. Deccal, decl sıfat kavramının mubalagalı faili olarak dindeki kıyamet alametlerinden olarak işa...

Deccal nedir?
Sözlük

Fetâ

Genç ve delikanlı anlamlarında da kullanılan fetâ, tasavvufta mücadeleci ve mücahedeci olan, Hakk için yarışarak, Hakk için nefsinin heva, zan ve kötü huylarını...

Fetâ nedir?