Anasır-ı Erbaa nedir?

Tezahürler düzeyinde küre-i arzdaki mümkinatı biçimlerdiren dört unsura (toprak, hava, su ve ateş) anasır-ı erbaa denir.

Toprak: Pozitif tarafı ile sebat, sabır, hüzün, tevazu vb değişmez karakterlerde biçimlenir. Negatif yanı ile de zor, kapalı, ketum vb değişmez karakterlerde biçimlenir.

Su: pozitif tarafı ile uyumlu, samimi, herkese ayak uyduran, değişken karakterlerde biçimlenir. Negatif tarafı ile de kararsız, yüzsüz, küsen vb değişken karakterlerde belimlenir.

Hava: pozitif tarafı ile kucaklayıcı, şeffaf olarak açık, mütevazı, merhametli, metin vb değişmez karakterlerde biçimlenir. Negatif tarafı ise kibir, öfke, buğz, kendini göstermeye düşkünlük vb değişmez karakterlerde biçimlenir. Bu meşrebin kendini hep göstermeye çalışması, havanın görünmemesinden olsa gerek. Bu meşreb ehli, halk arasında “hava atmak” denilen hâllerini, tevazu ile görünmez olarak da dengede tutar.

Ateş: Pozitif tarafı ile sıcak kanlılık, samimi, sevecen, coşkun, hareketli vb değişken karakterlerle biçmlenir; negatif tarafı ile de kıskançlık, öfke, nefret, hırs, hiperaktivite vb değişken karakterlerde biçimlenir.

Bu meşreblerin ortak ahlak tavırları meşreblerin karakterize oldukları değişken ve değişmez durumlarına göre değişir.

Mesela toprak sevgide değişmez bir karakter arz eder ama sevgide değişmez iken sevdiklerinde değişkenlik arz eder. Hava sevgide değişmezdir, sevdiklerinde de değişmezlikler arz eder. Su sevgide değişkendir lakin sevdiğinde değişmezlik arz eder. Ateş sevdiğinde değişkendir, sevdiklerinde de kırıcı ve yakıcı olarak hep değişkendir. Bu anlatım dahilinde diğer insanlık huylarını ehli rahatlıkla inceleyebilir.

Sözlük

Tasavvuf

İman dolu bir kalbe sahip kişinin ilahi aşk ve şevk ile arınma süreciyle beraber miraç ve ciraçta Hakk’a vuslat ettiği, bir ömür boyu seyr-ü seferde bulunarak s...

Tasavvuf nedir?
Sözlük

Hatem-ül Enbiya

Hatem mühür, mühür olarak kullanılan yüzük ve son mânalarına gelir. Hakk’ı aşikar tebliğ etme ve velayet bulma, nebi silsilesinin zati tecellide Hz. Muhammed e...

Hatem-ül Enbiya nedir?
Sözlük

Acziyet

Acz, beceriksizlik, iktidarsızlık, kuvvetsizlik, güçsüzlük, yapamamak anlamları doğrultusunda belli bir kuvvet karşısında güç ve melekeleri ile yetersiz kalmak ...

Acziyet nedir?
Sözlük

Nefs-i Natıka

Nefs-i natıka, gönül olan insanın irade üzeri vechelenmesinin tavır hâllerinden dolayı kendisine verilen kavramsal bir sıfattır. İnsan bağlı olduğu meşreblerin...

Nefs-i Natıka nedir?
Sözlük

İstihare

Ferdi hikmet üzeri müminlerin karşılaştıkları olaylar ve olgular karşısında, hayır üzeri nasıl hareket etmelerinin gerektiğini ve olay ve olguların hayır üzeri ...

İstihare nedir?
Sözlük

Ayrılık

İnsanın Hakk’tan gelerek küre-i arzda Hakk’a bilinçte örtünüşüne ayrılık denir. Her türlü masiva ve günah hâlleri, kulun Hakk’a olan ayrılığındaki, kul ile Hak...

Ayrılık nedir?
Sözlük

Teşbih

Teşbih, Hakk’ın şahsını değil, Hakk’ı sıfat, esma ve ayet tecellilerindeki fiillerinde tavırda bulunan şahıs varlık olarak müşahede etme seyrine denir. Teşbih e...

Teşbih nedir?
Sözlük

Ahd-ü Vefa

Dervişin tövbe ahdinden sonra Hakk’a olan muhabbetinde sebat ile devam etmesine ahd-ü vefa denilebilinir. Lakin ahd-ü vefa, cennete Cenab’ı Hakk’ın ruhlara “B...

Ahd-ü Vefa nedir?
Sözlük

Ferdi Hikmet

Ferd tek, bir, yekta anlamlarına gelir. Bu doğrultuda ferdiyet kişinin şahsı ile alakadar olarak tavırları dahilinde biricikliği için kullanılır. Bu bağlamda f...

Ferdi Hikmet nedir?
Sözlük

Fakr

Fakr, ihtiyaçlılık, muhtaçlık anlamlarına gelir. Kimilerince fakr, kulun acziyetinde ve çaresizliklerinde Hakk’a olan ihtiyaçlılığının farkındalığına gelişidir...

Fakr nedir?