Zikir nedir?

Zikir anmak, hatırlamak, yad etmek anlamlarına gelir.

Erenler için zikir, O’nu fikretmenin sonucunda ihsan ile hatırlamak, veçhelerinde müşahede etmek anlamına geldiği gibi, O’nun muhabbetinde bulunmanın sonucunda O’nu hakikati ile yad etmek ve bilmeyenlere O’nu hakikati ile anlatma anlamına gelir.

“Akletmezmisiniz” ayetinin tefsir mânası doğrultusundaki tecellisinden murad edilen de yukarıdaki tanım üzeri yapılan zikirdir. Bu bağlamda her şey Hakk’ı hatırlatmanın bir aracısı olarak Hakk’ı hatırlamanıza sebep zikirdir. Bu zikir, her şey üzerinden O’nu akletmemiz zikridir.

“Bir saatlik tefekkür, bin senelik ibadetten eftaldir.” hadis-i şerifi de bu noktada bize akletme ile Hakk’ı zikretmemizin önemini arz eder. Çünkü böylesi zikirde, kulda Hakk kendini hatırlatmanın mâna açılımında kulu üzerinde kendini vechelerde müşahede ettirerek, kuluna kendisini yâd ettirir.

İrşada memur kullarda ise Hakk, kulunun dili üzeri tecelli ederek talip canlara kendisini hatrılatmanın ihsanında, kendisini hakikatinde müşahede etmelerinin yâd edişinde zikri yaptırandır. Böylesi zikirde irşada memur kul da Hakk’ın kendisinden tecelli etmesi ile feyzden nasiplenmiş olur. Bu noktada zikir, tefekkür ve muhabbet zikirleri olarak hamdetmenin tecellisi zorunluğudur.

Bunun dışında zikir, irşada memur tarikat pirlerinin Hakk’a yetiştirmek amacı ile yöntem olarak kullandıkları bir ibadet biçimidir. Bu ibadet biçiminde zikir, cehri ve hafi olmak üzere iki türlü yapılır.

Kulun Hakk Teâla’yı zikredişi, Hakk Teâla’nın kulunu zikredişidir; çünkü Hakk Teâla’nın zikredişi hususen var kılışıdır. Kendisini zikreden kulunu Hakk Teâla hususen manevi nimetleri ile var kılar.“Kulum Beni zikredersen, Ben de seni zikrederim .......” hadis-i kudsisi ve bir de “zikir mühim işlerdendir” (Ankebut, 45) ayeti zikrin önemini arz etmek için yeterlidir. Zaten zikirsiz bir tarikten dahsedilemez.

Sözlük

İlm-i Rasihun

Rasih temeli sağlam, sabit, kuvvetli, çok alim ve bilgili olan, dini bilgisi çok olan anlamlarına gelir. İlm-i rasihun, ilminde derinleşmiş, ilmine vakıf, hikm...

İlm-i Rasihun nedir?
Sözlük

Vesvese

Vesvese şüphe, tereddüt hâllerini doğuran, nefsi zihinde ikna edebilecek her türlü kuruntu ve aslı olmayan ihtimale denir. Aslı olmayan ihtimaller, nefsi şüphe...

Vesvese nedir?
Sözlük

Tecelli

Kalblere iman veren Hakk’tır. Hakk bir kalbe iman verir ise eğer, iman verdiği kalbe sahip kuluna, âlemlerin ve kulunun Hakk’ın kendisinin kendi varlığının sıfa...

Tecelli nedir?
Sözlük

Havas

Tecelliye eren zevk ehline havas denir. Bunlar ariflerdir. Havas ehli Hakk’ın seçkin olan, irşad ve ahlak ehlidir....

Havas nedir?
Sözlük

Mizaç

Mizaç huy, tabiyat anlamına gelir. Hakiki mânası ise meşreblerin karakterize olmuş form ve ahlak biçimine mizaç denir. Mizaç gereği her şey bağlı olduğu sıfatl...

Mizaç nedir?
Sözlük

Ebdal

Ebdal, abidden kinaye Hakk’a hizmetçi kula denir. Böylesi erenler derviş tabiatlı olup her an, Hakk’ın nurunun sevk edişi ile ihlasta Hakk’a hizmeti gözler ve ...

Ebdal nedir?
Sözlük

Sırât-ı Müstakim

Pek doğru, temiz yol anlamına gelen sırât-ı müstakim, itâat, takva, tevazu, edep, rıza, ibadet ile Hakk’a hayır ameller üzeri gayrette olduğumuz yaşamı yol edin...

Sırât-ı Müstakim nedir?
Sözlük

Kadim Bilgelik

Kadim bilgelik tasavvufta kullanılan bir kavram olmasa da erenlerin irfan düzeyindeki bilgeliklerini anlamlandırmak adına irdelemek gerekir. Hakk nuru ile nurla...

Kadim Bilgelik nedir?
Sözlük

Beytullah’ın Göğe Yükselişi

Yukarıda anlatılan hâli üzeri salik, kendisini dünyanın günah ve masiva hâllerinden temizleyen pir ve pirlerinin himmeti ile bedeni beytullah olmuş kudsiyette H...

Beytullah’ın Göğe Yükselişi nedir?
Sözlük

Kur’an

Bütün âlemlerin mertebeleri, hâlleri ve makamları ile zikredildiği, hak ile batılı birbirinden ayıran furkan oluşuyla hikmet üzeri okunan kitap olmasıyla insand...

Kur’an nedir?