Zikir nedir?

Zikir anmak, hatırlamak, yad etmek anlamlarına gelir.

Erenler için zikir, O’nu fikretmenin sonucunda ihsan ile hatırlamak, veçhelerinde müşahede etmek anlamına geldiği gibi, O’nun muhabbetinde bulunmanın sonucunda O’nu hakikati ile yad etmek ve bilmeyenlere O’nu hakikati ile anlatma anlamına gelir.

“Akletmezmisiniz” ayetinin tefsir mânası doğrultusundaki tecellisinden murad edilen de yukarıdaki tanım üzeri yapılan zikirdir. Bu bağlamda her şey Hakk’ı hatırlatmanın bir aracısı olarak Hakk’ı hatırlamanıza sebep zikirdir. Bu zikir, her şey üzerinden O’nu akletmemiz zikridir.

“Bir saatlik tefekkür, bin senelik ibadetten eftaldir.” hadis-i şerifi de bu noktada bize akletme ile Hakk’ı zikretmemizin önemini arz eder. Çünkü böylesi zikirde, kulda Hakk kendini hatırlatmanın mâna açılımında kulu üzerinde kendini vechelerde müşahede ettirerek, kuluna kendisini yâd ettirir.

İrşada memur kullarda ise Hakk, kulunun dili üzeri tecelli ederek talip canlara kendisini hatrılatmanın ihsanında, kendisini hakikatinde müşahede etmelerinin yâd edişinde zikri yaptırandır. Böylesi zikirde irşada memur kul da Hakk’ın kendisinden tecelli etmesi ile feyzden nasiplenmiş olur. Bu noktada zikir, tefekkür ve muhabbet zikirleri olarak hamdetmenin tecellisi zorunluğudur.

Bunun dışında zikir, irşada memur tarikat pirlerinin Hakk’a yetiştirmek amacı ile yöntem olarak kullandıkları bir ibadet biçimidir. Bu ibadet biçiminde zikir, cehri ve hafi olmak üzere iki türlü yapılır.

Kulun Hakk Teâla’yı zikredişi, Hakk Teâla’nın kulunu zikredişidir; çünkü Hakk Teâla’nın zikredişi hususen var kılışıdır. Kendisini zikreden kulunu Hakk Teâla hususen manevi nimetleri ile var kılar.“Kulum Beni zikredersen, Ben de seni zikrederim .......” hadis-i kudsisi ve bir de “zikir mühim işlerdendir” (Ankebut, 45) ayeti zikrin önemini arz etmek için yeterlidir. Zaten zikirsiz bir tarikten dahsedilemez.

Sözlük

Gavs

Gavs, yetişen mânasına gelir. Dünya işlerinin yürütülmesine memur olan ve müminlere manevi himmetleri ile sıkıntılarında yetişen, Hakk’ın kudret eli olan velile...

Gavs nedir?
Sözlük

Kur’anın Mahluk veya Hâlik Oluşuna Dair

İslam düşünce tarihinde evvela siyasi düzeyde daha sonra ise zevki düzeyde Kur’an’ı kerîm’in hâlik ya da mahluk olması üzerine bir çok görüş bildirilmiştir. Lak...

Kur’anın Mahluk veya Hâlik Oluşuna Dair nedir?
Sözlük

Keramet

İlm-i irfan ve ilm-i kudret nefesine ibadetler sonunda Hakk’ın da ihsan etmesi sonucunda gayretin karşılığı olarak verilen cennet nimetlerindendir. İlm-i irfan ...

Keramet nedir?
Sözlük

Dört Kapı Kırk Makam

Erenlerin dört kapıdan kasıtları şeriat, tarikat, hakikat ve marifet mertebeleridir. Kırk makamdan kasıtları ise bu dört mertebede edinilecek olan ahlaki hâl ma...

Dört Kapı Kırk Makam nedir?
Sözlük

Ferâset (Firâset)

Feres at, kısrak anlamına gelir. Feresten kinaye feraset at yetiştiriciliği, binicilik, süvarilik anlamlarına gelse de zeka atına binmeden kinaye zihin açıklığı...

Ferâset (Firâset) nedir?
Sözlük

İlim İrfan Nefesi

Veli kulundan nuru ile tecelli eden Hakk’ın nurunun melâike tavırları olarak beliren doğuşat ve muhabbet usulünde, sohbet sofrası açması ile veli kuluna verdiği...

İlim İrfan Nefesi nedir?
Sözlük

Vakt

İçinde bulunduğumuz an’a vakt denir. Olay ve olguların oluşum zamanlarının sürecine de vakit denir . Vakit varlığı ile soyut, eşyanın varlığı ile mümkün olan me...

Vakt nedir?
Sözlük

Yerde Adem – Gökte Adem

İnsan Hakk tarafı olan ruh ve nur ile göklerde, beden tarafı ile de küre-i arzdadır. İnsan göklere ve yerlere cem’ olmuş hâli üzeri Hakk’a, Hakk’ın nur tecellis...

Yerde Adem – Gökte Adem nedir?
Sözlük

Düşünce

Akletmek mânası ile düşünce, olay ve olguları ve ilişkilerini, irade ve mânaya iye ve içkin olarak ilişkilendirerek farklılıkları üzerinden kavradığımız melekem...

Düşünce nedir?
Sözlük

Rücu

Yöneliş de diyebileceğimiz rücu, iman ile Hakk’a yöneliştir. Bu yöneliş bir nevi aslına dönüş olarak tövbedir. Kulun başına gelen yaşadığı her türlü olay ve ol...

Rücu nedir?