Sa’y nedir?

Sa’y çalışma, çabalama, iş üzerinde bulunma anlamına gelir.

Kişinin maksadı dahilinde, maksadına ermek için elinden geleni yapması sa’y yani çalışmak denilmesi de uygundur. Bu bağlamda çalışmak irade üzeri çaba harcandığı için emektir. Emek kişinin iradesine iye çabalamasıdır. Ve çabalaması sonucu elde ettiği artı değer de Hakk tarafından verilen mükafattır.

Gayet ve çalışmayı bir birinden ayıran ise gayretin çabalamadaki devamlılık ile alakadar olan bir anlam içermesidir. Bir ayette “İnsana çalıştığından başka birşey yoktur.” (Necm, 39) buyurulur. Bu da bize işaret ediyor ki hem dünyevi rızkımız hem de manevi rızkımız için “Hiç ölmeyecek gibi dünya için, her an ölecek gibi ahiret için çalışınız” hadis-i şerifinin işaret ettiği mâna üzeri çalışmak gerekir. Çalışmamızın emeği olan, yani emelden kinaye amelimiz ile çabamızın sonucunun karşılığını ise Hakk takdir buyurur.

Yukarıdaki anlatımdan şöyle yanlış bir kanıya varılmamalıdır: Kişi dünya için çalışır ise bu masivaya sebep olmaz mı? Dünya için çalışmak hırs, hased, tamah sebebi ile değil niyette Hakk için olarak:

1) Bizlerin üzerinden sorumluluklar düzeyinde hakları olan kişiler için,

2) Dünya rızkı üzerinden helal kazanç ile Hakk’a varabileceğimiz için,

3) Çalışmanın kendisindeki iş ile ilgilenmenin sonucunda muhâdaraya varılabilineceği için (psikolojik huzur, meditaston),

4) Çalışmak küre-i arzda kulun emeği üzerinden sebep ve vesile dairesinde veren el olan Hakk’ın bu sıfatının ahlakını yaşamak için,

5) Zaruri olan bazı ihtiyaçlarımızı kimseye muhtaç olmadan çalışmamızın karşılığı olarak Hakk’ın bize vermesi için,

6) İnsanın emeğinin karşılığı başarının sonucu olarak insana huzur verdiği için,

7) İnsanın kazandığı olan Hakk’ın verdiğini Hakk adına hayır işlerinde tevhid-i ef’alde kullanılabilindiği için,

8) İnsanın çalışması üzerinden ve emeğinin karşılığını paylaşması üzerinden rububiyet sıfatları ile tevhid-i sıfatta Hakk tecelli ettiği için,

9) Çalışmak toplumsal yaşantıda emniyet hususiyetinde huzura ve sulha sebep verdiği için,

10) Anlatılanlar dışında bir çok sebepten dolayı ve çalışmak ibadet olduğu için

çalışmak gerekir.

Bu bağlamda ”alnımın teri ile kazandığımı isterim” diyen Resul-ü Ekrem efendimizi salât ve selam ile yad ederek anmak gerekir.

Böylesi çalışma sebepleri dahilinde müminin dünyada çalışması, dünyalık için değil maneviyatı için olduğundan zaruridir. Mümin için çalışmada mühim olan dünyalık edinme niyetinde bulunmadan ahireti için yukarıda anlatılanlar doğrultusunda niyetlenerek çalışmasıdır. Zaten gözünü dünyalık ve dünya şöhreti bürümüş insanın müslim olduğundan da şüphe ederim.

Anlatılanlar doğrultusunda imanlarının kuvveti sebebi ile zühd ve takvada dünya fakirliğini tercih etmiş Hakk’a vuslat etmek için çalışan müminlerin horlanmaması temennimdir. Zaten öylesi feta olan müminlerin yüzü suyu hürmetine şu küre-i arz şerre tahammüldedir. Bu da Hakk’ın sabrındandır.

Mümin düzeyinde islam olmak, kişinin imanı doğrultusunda üç temel durumda gerçekleşir. Bumlar 1) Hüsn-ü zann, 2) Sa’y, 3) Fakr durumlarıdır.

Başta hüsn-ü zan, Hakk’ın tecellisi hikmetine açık olma, süreçte sa’y ibadet olarak bilinmeyi, halifeliği ve hizmet edilmeyi isteyen Hakk’a iradesi üzeri vuslat için, sonuçta fakr ile kendine varlık vermeden kulun Hakk’ı bu dünyada istidatınca yaşaması içindir.

İslamın yaşamdaki temsili örneği olan Hz. Muhammed efendimizin hayatına bakılırsa eğer bu üç temel üzeri karakterize olan ahlak, Ahlak-ı Hamidtir.

Sözlük

Efrad

Efrat, ferdler, askerler anlamında kullanılır. Sıddik olan, kendini Hakk’a vakfetmiş, ferdiyette Hakk’ı bulan velilere efrad denir. Evliyanın büyüklerindendirl...

Efrad nedir?
Sözlük

Gavs

Gavs, yetişen mânasına gelir. Dünya işlerinin yürütülmesine memur olan ve müminlere manevi himmetleri ile sıkıntılarında yetişen, Hakk’ın kudret eli olan velile...

Gavs nedir?
Sözlük

Cûş

Salikin kimi zaman muhabbet hâli sebebi ile kimi zaman ise cehri (sesli) yapılan zikirler sebebi ile içi içine sığamıyormuşcasına coşkunluk göstermesi hâllerine...

Cûş nedir?
Sözlük

Hüsn-ü Zann

Olay ve olgulardaki ilişkilerde Hakk’tan emin olarak, iyi niyette bulunarak genelde hak üzerine olumlama durumunda bulunduğumuz hâle hüsn-ü zann denir. Kişi hüs...

Hüsn-ü Zann nedir?
Sözlük

Seyr-ü Sefer

Cihad-ı ekberde kulun bir taraftan masivadaki nefsi ile mücadelesi bir taraftan da Hakk’a kavuşmanın ibadet mücahedesi ile tecelli ve zuhurda tevhidin müşahede ...

Seyr-ü Sefer nedir?
Sözlük

İrade-i Külliye

Hakk’ın nefsinde irade ettiği ve halk edişi ile mevcuda getirdiği, her an iradesinin ereğinde bulunduğu, bütün mevcudatın varoluşuna sebep, her an mekanikte dev...

İrade-i Külliye nedir?
Sözlük

Havass İlmi

Havass hassalar, keyfiyetler ve hususiyetler anlamına gelir. Tasavvufta ilim olarak havass, manevi tesir için uzlet, riyazat veya i’tikafta okunan esma, ayet v...

Havass İlmi nedir?
Sözlük

Cûd (Cömertlik)

Cûd eli açık, ihtiyaçlı olanlara yardım etme anlamını taşır. Cûd, açlık, yoksulluk ve her türlü yoksunluk gibi durumlarda olana, ihtiyaçlı olanın ihtiyacını on...

Cûd (Cömertlik) nedir?
Sözlük

Risalet

Risalet, birisini bir vazifenin yerine getirilmesi veya bir şeyi tebliğ etmesi için birilerine veya bir yere gönderilmesine denir. Nebi için risalet, nebinin v...

Risalet nedir?
Sözlük

İmanda Tazelenme

İmanda tazelenmei kulun kabz hâli sırasında gınâ’da iken Cenab’ı Hakk’ın kuluna himmet vermesi iledir. ...

İmanda Tazelenme nedir?