Sa’y nedir?

Sa’y çalışma, çabalama, iş üzerinde bulunma anlamına gelir.

Kişinin maksadı dahilinde, maksadına ermek için elinden geleni yapması sa’y yani çalışmak denilmesi de uygundur. Bu bağlamda çalışmak irade üzeri çaba harcandığı için emektir. Emek kişinin iradesine iye çabalamasıdır. Ve çabalaması sonucu elde ettiği artı değer de Hakk tarafından verilen mükafattır.

Gayet ve çalışmayı bir birinden ayıran ise gayretin çabalamadaki devamlılık ile alakadar olan bir anlam içermesidir. Bir ayette “İnsana çalıştığından başka birşey yoktur.” (Necm, 39) buyurulur. Bu da bize işaret ediyor ki hem dünyevi rızkımız hem de manevi rızkımız için “Hiç ölmeyecek gibi dünya için, her an ölecek gibi ahiret için çalışınız” hadis-i şerifinin işaret ettiği mâna üzeri çalışmak gerekir. Çalışmamızın emeği olan, yani emelden kinaye amelimiz ile çabamızın sonucunun karşılığını ise Hakk takdir buyurur.

Yukarıdaki anlatımdan şöyle yanlış bir kanıya varılmamalıdır: Kişi dünya için çalışır ise bu masivaya sebep olmaz mı? Dünya için çalışmak hırs, hased, tamah sebebi ile değil niyette Hakk için olarak:

1) Bizlerin üzerinden sorumluluklar düzeyinde hakları olan kişiler için,

2) Dünya rızkı üzerinden helal kazanç ile Hakk’a varabileceğimiz için,

3) Çalışmanın kendisindeki iş ile ilgilenmenin sonucunda muhâdaraya varılabilineceği için (psikolojik huzur, meditaston),

4) Çalışmak küre-i arzda kulun emeği üzerinden sebep ve vesile dairesinde veren el olan Hakk’ın bu sıfatının ahlakını yaşamak için,

5) Zaruri olan bazı ihtiyaçlarımızı kimseye muhtaç olmadan çalışmamızın karşılığı olarak Hakk’ın bize vermesi için,

6) İnsanın emeğinin karşılığı başarının sonucu olarak insana huzur verdiği için,

7) İnsanın kazandığı olan Hakk’ın verdiğini Hakk adına hayır işlerinde tevhid-i ef’alde kullanılabilindiği için,

8) İnsanın çalışması üzerinden ve emeğinin karşılığını paylaşması üzerinden rububiyet sıfatları ile tevhid-i sıfatta Hakk tecelli ettiği için,

9) Çalışmak toplumsal yaşantıda emniyet hususiyetinde huzura ve sulha sebep verdiği için,

10) Anlatılanlar dışında bir çok sebepten dolayı ve çalışmak ibadet olduğu için

çalışmak gerekir.

Bu bağlamda ”alnımın teri ile kazandığımı isterim” diyen Resul-ü Ekrem efendimizi salât ve selam ile yad ederek anmak gerekir.

Böylesi çalışma sebepleri dahilinde müminin dünyada çalışması, dünyalık için değil maneviyatı için olduğundan zaruridir. Mümin için çalışmada mühim olan dünyalık edinme niyetinde bulunmadan ahireti için yukarıda anlatılanlar doğrultusunda niyetlenerek çalışmasıdır. Zaten gözünü dünyalık ve dünya şöhreti bürümüş insanın müslim olduğundan da şüphe ederim.

Anlatılanlar doğrultusunda imanlarının kuvveti sebebi ile zühd ve takvada dünya fakirliğini tercih etmiş Hakk’a vuslat etmek için çalışan müminlerin horlanmaması temennimdir. Zaten öylesi feta olan müminlerin yüzü suyu hürmetine şu küre-i arz şerre tahammüldedir. Bu da Hakk’ın sabrındandır.

Mümin düzeyinde islam olmak, kişinin imanı doğrultusunda üç temel durumda gerçekleşir. Bumlar 1) Hüsn-ü zann, 2) Sa’y, 3) Fakr durumlarıdır.

Başta hüsn-ü zan, Hakk’ın tecellisi hikmetine açık olma, süreçte sa’y ibadet olarak bilinmeyi, halifeliği ve hizmet edilmeyi isteyen Hakk’a iradesi üzeri vuslat için, sonuçta fakr ile kendine varlık vermeden kulun Hakk’ı bu dünyada istidatınca yaşaması içindir.

İslamın yaşamdaki temsili örneği olan Hz. Muhammed efendimizin hayatına bakılırsa eğer bu üç temel üzeri karakterize olan ahlak, Ahlak-ı Hamidtir.

Sözlük

Nücema

Necim yıldız anlamına gelir. Dinin nüceması dinin yıldızları olarak, dine imam düzeyinde hizmetleri ile, hizmetlerinde Hakk’ı bulan velayet ehline denir. Bu eh...

Nücema nedir?
Sözlük

Kadim Bilgelik

Kadim bilgelik tasavvufta kullanılan bir kavram olmasa da erenlerin irfan düzeyindeki bilgeliklerini anlamlandırmak adına irdelemek gerekir. Hakk nuru ile nurla...

Kadim Bilgelik nedir?
Sözlük

Makam-ı Mahmud

Mahmud, methedilmiş, övülen anlamına gelir. Makam-ı Mahmud ise Muhammediyetin akibeti olarak, Ahmediyete terfi edişidir. Ahmediyet, Şahs-ı Ahad’ın hakikati ile...

Makam-ı Mahmud nedir?
Sözlük

Sa’y

Sa’y çalışma, çabalama, iş üzerinde bulunma anlamına gelir. Kişinin maksadı dahilinde, maksadına ermek için elinden geleni yapması sa’y yani çalışmak denilmesi...

Sa’y nedir?
Sözlük

Gönülde Halk Ediliş

Gönülde insanın halk edilişi, bedensel halk edilişinden sanra nurani düzeyde halk edilişidir. İnsan, eşya üzerinden oluşan bilinci ile böylesi halk edilişine ö...

Gönülde Halk Ediliş nedir?
Sözlük

Abduhu ve Resulu

Cenab’ı Hakk, Hz. Muhammed Mustafa efendimize miraçta “Malikliği ve nebiliği mi istersin, resullüğü ve kulluğu mu istersin?” teklifinde bulunur. Bu teklif sonuc...

Abduhu ve Resulu nedir?
Sözlük

Zuhur

Zuhur kavramı genel anlamda görünürler (olay ve olgular) için kullanılır. İman verilmiş kalbin sahibi olan Hakk, iman verdiği kuluna tecelli-i zati ile tecelli...

Zuhur nedir?
Sözlük

Haşr, Neşr, Mahşer

Zâten Hakk’ın varlığından mevcud ederek halk etmesi ve mevcud kıldığını mevcud kıldığı ortam şartlarında yok etmesi, halk ettiklerine mevcudiyet nefesi verişi v...

Haşr, Neşr, Mahşer nedir?
Sözlük

Şeytanlık

Hakk’ın varlığını veya iradesini kabul etmeyerek, Hakk’ın olay ve olguları yaratışının hikmetine şımarma, inat ve yalanlama ile örtünme ahlakıdır. Şeytanlık bu ...

Şeytanlık nedir?
Sözlük

Gayb

Yukarıda anlatılan doğrultuda Allah’ın gayb oluşunu anlamlandırırsak, algı düzeyinde sünnetullah sebebi ile eşya ve eşyanın tabiatına şahid olduğumuzdan dolayı ...

Gayb nedir?