Sa’y nedir?

Sa’y çalışma, çabalama, iş üzerinde bulunma anlamına gelir.

Kişinin maksadı dahilinde, maksadına ermek için elinden geleni yapması sa’y yani çalışmak denilmesi de uygundur. Bu bağlamda çalışmak irade üzeri çaba harcandığı için emektir. Emek kişinin iradesine iye çabalamasıdır. Ve çabalaması sonucu elde ettiği artı değer de Hakk tarafından verilen mükafattır.

Gayet ve çalışmayı bir birinden ayıran ise gayretin çabalamadaki devamlılık ile alakadar olan bir anlam içermesidir. Bir ayette “İnsana çalıştığından başka birşey yoktur.” (Necm, 39) buyurulur. Bu da bize işaret ediyor ki hem dünyevi rızkımız hem de manevi rızkımız için “Hiç ölmeyecek gibi dünya için, her an ölecek gibi ahiret için çalışınız” hadis-i şerifinin işaret ettiği mâna üzeri çalışmak gerekir. Çalışmamızın emeği olan, yani emelden kinaye amelimiz ile çabamızın sonucunun karşılığını ise Hakk takdir buyurur.

Yukarıdaki anlatımdan şöyle yanlış bir kanıya varılmamalıdır: Kişi dünya için çalışır ise bu masivaya sebep olmaz mı? Dünya için çalışmak hırs, hased, tamah sebebi ile değil niyette Hakk için olarak:

1) Bizlerin üzerinden sorumluluklar düzeyinde hakları olan kişiler için,

2) Dünya rızkı üzerinden helal kazanç ile Hakk’a varabileceğimiz için,

3) Çalışmanın kendisindeki iş ile ilgilenmenin sonucunda muhâdaraya varılabilineceği için (psikolojik huzur, meditaston),

4) Çalışmak küre-i arzda kulun emeği üzerinden sebep ve vesile dairesinde veren el olan Hakk’ın bu sıfatının ahlakını yaşamak için,

5) Zaruri olan bazı ihtiyaçlarımızı kimseye muhtaç olmadan çalışmamızın karşılığı olarak Hakk’ın bize vermesi için,

6) İnsanın emeğinin karşılığı başarının sonucu olarak insana huzur verdiği için,

7) İnsanın kazandığı olan Hakk’ın verdiğini Hakk adına hayır işlerinde tevhid-i ef’alde kullanılabilindiği için,

8) İnsanın çalışması üzerinden ve emeğinin karşılığını paylaşması üzerinden rububiyet sıfatları ile tevhid-i sıfatta Hakk tecelli ettiği için,

9) Çalışmak toplumsal yaşantıda emniyet hususiyetinde huzura ve sulha sebep verdiği için,

10) Anlatılanlar dışında bir çok sebepten dolayı ve çalışmak ibadet olduğu için

çalışmak gerekir.

Bu bağlamda ”alnımın teri ile kazandığımı isterim” diyen Resul-ü Ekrem efendimizi salât ve selam ile yad ederek anmak gerekir.

Böylesi çalışma sebepleri dahilinde müminin dünyada çalışması, dünyalık için değil maneviyatı için olduğundan zaruridir. Mümin için çalışmada mühim olan dünyalık edinme niyetinde bulunmadan ahireti için yukarıda anlatılanlar doğrultusunda niyetlenerek çalışmasıdır. Zaten gözünü dünyalık ve dünya şöhreti bürümüş insanın müslim olduğundan da şüphe ederim.

Anlatılanlar doğrultusunda imanlarının kuvveti sebebi ile zühd ve takvada dünya fakirliğini tercih etmiş Hakk’a vuslat etmek için çalışan müminlerin horlanmaması temennimdir. Zaten öylesi feta olan müminlerin yüzü suyu hürmetine şu küre-i arz şerre tahammüldedir. Bu da Hakk’ın sabrındandır.

Mümin düzeyinde islam olmak, kişinin imanı doğrultusunda üç temel durumda gerçekleşir. Bumlar 1) Hüsn-ü zann, 2) Sa’y, 3) Fakr durumlarıdır.

Başta hüsn-ü zan, Hakk’ın tecellisi hikmetine açık olma, süreçte sa’y ibadet olarak bilinmeyi, halifeliği ve hizmet edilmeyi isteyen Hakk’a iradesi üzeri vuslat için, sonuçta fakr ile kendine varlık vermeden kulun Hakk’ı bu dünyada istidatınca yaşaması içindir.

İslamın yaşamdaki temsili örneği olan Hz. Muhammed efendimizin hayatına bakılırsa eğer bu üç temel üzeri karakterize olan ahlak, Ahlak-ı Hamidtir.

Sözlük

Feda-i Nefs

Kulun mümin olarak ben merkeziyetçi doğrultuda menfaatçi olmadan Hakk için, O’nun dini ve O’nun sevdiği mümin kardeşleri için kendi nefsinin heva ve zannlarında...

Feda-i Nefs nedir?
Sözlük

Müslim

Müslim, Allah’ın iradesine ibadet ile toplumsal yaşamdaki ahlakın gerekliliklerini yaşayarak teslim olan abidin fiilde sıfat adıdır. Her abid İslam olarak sire...

Müslim nedir?
Sözlük

Terk-i Dava

Her türlü keyfi, felsefi, bilimsel ve dini noktada, kendisini belli bir itikat üzeri sınırlamış olanın iddialarını hüsn-ü zann üzeri kalb açıklığı ile bırakması...

Terk-i Dava nedir?
Sözlük

Resul

Haberci, elçi kitap ve şeriat sahibi peygamberin sıfat hâline resul denir. Resul kavramı her ne kadar yukarıda anlatılan mânada kullanılsa da, ilahi esmasının (...

Resul nedir?
Sözlük

Emir Âlemi

Hakk’ın hüküm ve icra emrinde melâike tavrında bulunarak mevcudatı ikame, idare ve idame ettiği nurani tecelli bütününe emir âlemi denir. Emir âlemi arş-ı alâ,...

Emir Âlemi nedir?
Sözlük

Zühd

Dünya işleri ve menfaatlerinden uzaklaşarak sufilerin nefsani arzu ve isteklerinden kurtulmaya çalışmaları ve kendilerini ibadete vermelerine zühd denir. Bu ba...

Zühd nedir?
Sözlük

Dem

Dem, her hangi bir durum üzeri bulunmaya, vakit geçirmeye, uğraşta olunmaya ve karşılıklı ilişki sonucu olay ve olguların tekamülünde değişimde olmaya dem denir...

Dem nedir?
Sözlük

Tasavvuf

İman dolu bir kalbe sahip kişinin ilahi aşk ve şevk ile arınma süreciyle beraber miraç ve ciraçta Hakk’a vuslat ettiği, bir ömür boyu seyr-ü seferde bulunarak s...

Tasavvuf nedir?
Sözlük

Berzah

Berzah geçit anlamına gelir. Lakin rü’yet dilinde berzah, kişinin vücudu derin uykudan uyanırken, uykuda bilinci açıkken ruhaniyeti ile gördüğü rü’yetlere denir...

Berzah nedir?
Sözlük

Murad

Hakk’ın kendi hususi muhabbeti ile kendine dilediği kullarına denir. Müridler de Hakk’ın muhabbeti sebebi ile Hakk’a muhabbet etmelerinden dolayı bir nevi mura...

Murad nedir?