Acziyet nedir?

Acz, beceriksizlik, iktidarsızlık, kuvvetsizlik, güçsüzlük, yapamamak anlamları doğrultusunda belli bir kuvvet karşısında güç ve melekeleri ile yetersiz kalmak anlamına gelir.

Ehlince acziyet, Hakk’ın şahsı, sıfatları, esma ve ayet tavırlarının külli olan sınırsızlığı karşısında kulun cüz’iliğinde kulluk perdesinde haddini bilmesine ve kulluğundan razı oluşu kulluk mertebesi makamına denir.

Kul bekâ seyirleri de dahil olmak üzere, hangi seyirde bulunursa bulunsun sonuç olarak kulluk perdesinde varoluşa sevk edilir. Böylece Allah, Allah’lığında kul ise kulluğunda bulunur olur. Kulun kulluğu Hz. Allah’a kıyasen ademiyeti sebebiyle acziyetten ibaret olup, kul kulluğunda fakra erişi ile aciz kaldığı durumlar üzerinden sınırlı mevcudiyeti üzerinde Hakk’ın varlık tavırlarını ahlak olarak kendinde bulur. Bu sebepten dolayı acziyet fakr ile kemâlatını bulur. Sadece acziyette kalmak ise kulun kulluk perdesinde kendisini Halkk’a sınırlayışından ibarettir. Bu sebepten dolayı erenlerin “acziyet en büyük makam imiş” kelamına katılmamakla beraber bu sözün sadece arifler için söylenmesi doğrultusunda doğru olduğunu beyan etmek te yerinde olur. Çünkü arifler kulluk perdesinde Hakk’ın hakikatine ve hak tavırlarına vakıf olmanın getirdiği acziyette arifliğin kemâlatını bulurlar.

Anlatır olduğumuz acziyetin, avam ehlinin maddi ve manevi acziyet hâlleri ile karıştırılmaması gerekir. Çünkü havas acziyeti Hakk üzerinden bulur. Avam ise acziyeti eşyanın tabiatı üzerinden bulur.

Sözlük

Arif-i Billâh

Marifetullah bilgisine eren bir arifin, Hakk’ın şahsı ile ahadiyet seyrinde bulunuşunun neticesi olarak kulluk perdesinden soyunarak şahsında, Hakk’ın şahsını b...

Arif-i Billâh nedir?
Sözlük

Nur

Hakk’ın dirilik ve şuur özdeşliğindeki yek vücud olan ve yek vücud hareket eden nokta-i melâike varlık hâline nur denir. Başka bir deyişle, kuantum düzeyinde he...

Nur nedir?
Sözlük

Abduhu ve Resulu

Cenab’ı Hakk, Hz. Muhammed Mustafa efendimize miraçta “Malikliği ve nebiliği mi istersin, resullüğü ve kulluğu mu istersin?” teklifinde bulunur. Bu teklif sonuc...

Abduhu ve Resulu nedir?
Sözlük

Vahidiyet - Şey-i Vahid

Hakk’ın hakikatte varlığının mevcudatla olan birlik seyrinde Rabb-ül Âlemin oluşunun hakikat sıfatına vahidiyet denir. Hakk, Rabb-ül Âlemin olarak ise şey-i va...

Vahidiyet - Şey-i Vahid nedir?
Sözlük

Şeytanlık

Hakk’ın varlığını veya iradesini kabul etmeyerek, Hakk’ın olay ve olguları yaratışının hikmetine şımarma, inat ve yalanlama ile örtünme ahlakıdır. Şeytanlık bu ...

Şeytanlık nedir?
Sözlük

Zat

Şahıs anlamında kullanılan zat, sufilerin Hakk’ın şahsı için kullandıkları bir kavramdır. Zat kavram olması ile Hakk’ın şahsını işareten kullanılır....

Zat nedir?
Sözlük

Tarik-i Küfr

Küfür örtme mânasına gelir. Tarik-i küfr hakikate ait bazı bilgilerin, ehli olmayanların anlamaması, ehli olanların ise hem biatındaki imanlarının sınanması hem...

Tarik-i Küfr nedir?
Sözlük

Şahsını Şahsı Tanır (Zatını Zatı Tanır)

Hz. Ali’ye (kvc) Hz. Peygamber hakkında “Nasıldı?” diye sorarlar. Hz. Ali “Şahsını şahsı tanır” diyerek cevap verir. Hz. Ali’nin bu mükemmel sözü sufilerin dil ...

Şahsını Şahsı Tanır (Zatını Zatı Tanır) nedir?
Sözlük

Şeriat

Şer emir ve yasaklar gibi hükümleri yerli yerine koymak, bir konuyu kendi bağlamında açmak, anlamlandırmak, başka hükümler doğrultusunda emir ve yasakların sını...

Şeriat nedir?
Sözlük

Kur’an

Bütün âlemlerin mertebeleri, hâlleri ve makamları ile zikredildiği, hak ile batılı birbirinden ayıran furkan oluşuyla hikmet üzeri okunan kitap olmasıyla insand...

Kur’an nedir?