Acziyet nedir?

Acz, beceriksizlik, iktidarsızlık, kuvvetsizlik, güçsüzlük, yapamamak anlamları doğrultusunda belli bir kuvvet karşısında güç ve melekeleri ile yetersiz kalmak anlamına gelir.

Ehlince acziyet, Hakk’ın şahsı, sıfatları, esma ve ayet tavırlarının külli olan sınırsızlığı karşısında kulun cüz’iliğinde kulluk perdesinde haddini bilmesine ve kulluğundan razı oluşu kulluk mertebesi makamına denir.

Kul bekâ seyirleri de dahil olmak üzere, hangi seyirde bulunursa bulunsun sonuç olarak kulluk perdesinde varoluşa sevk edilir. Böylece Allah, Allah’lığında kul ise kulluğunda bulunur olur. Kulun kulluğu Hz. Allah’a kıyasen ademiyeti sebebiyle acziyetten ibaret olup, kul kulluğunda fakra erişi ile aciz kaldığı durumlar üzerinden sınırlı mevcudiyeti üzerinde Hakk’ın varlık tavırlarını ahlak olarak kendinde bulur. Bu sebepten dolayı acziyet fakr ile kemâlatını bulur. Sadece acziyette kalmak ise kulun kulluk perdesinde kendisini Halkk’a sınırlayışından ibarettir. Bu sebepten dolayı erenlerin “acziyet en büyük makam imiş” kelamına katılmamakla beraber bu sözün sadece arifler için söylenmesi doğrultusunda doğru olduğunu beyan etmek te yerinde olur. Çünkü arifler kulluk perdesinde Hakk’ın hakikatine ve hak tavırlarına vakıf olmanın getirdiği acziyette arifliğin kemâlatını bulurlar.

Anlatır olduğumuz acziyetin, avam ehlinin maddi ve manevi acziyet hâlleri ile karıştırılmaması gerekir. Çünkü havas acziyeti Hakk üzerinden bulur. Avam ise acziyeti eşyanın tabiatı üzerinden bulur.

Sözlük

İnat

Hak, hakikat bilgisine ve Hakk’ın hususi iradesine direnmek ve kabul etmemek inattır. Bu durum (yani inat) Azamet-i Kibriya’ya dokunan bir masiva durumudur ki k...

İnat nedir?
Sözlük

Tarik-i Küfr

Küfür örtme mânasına gelir. Tarik-i küfr hakikate ait bazı bilgilerin, ehli olmayanların anlamaması, ehli olanların ise hem biatındaki imanlarının sınanması hem...

Tarik-i Küfr nedir?
Sözlük

İçtihad

Müslimlerin ferdiyette hayır bildikleri doğrultuda yapacakları işlerde istişare ve istihareleri sonucunda yapacakları işlerde doğru hükümler üzeri gayret etmele...

İçtihad nedir?
Sözlük

Temkin

Sufinin seyr-ü seferinde vuslat sonucu kendisinde oluşan mutmainlik ve zühd-ü takvası sebebi ile sebep ve vesile dairesinde karşılaştığı olay ve olgulara karşı ...

Temkin nedir?
Sözlük

Sübhan

Sübhan, sübuhdan kinaye noksansız sıfatları ile tesbih edilen demektir. Erenler bu kavramı Hakk’ın varlığının kudsiyeti ile tenzihte bulunarak, O’nu noksansızl...

Sübhan nedir?
Sözlük

Zi’n Nureyn

Burada hususen sıddikiyet ve velayetin farklı hâlleri üzeri cem’ edildiği zi’n nureyn mertebesine deyineceğim. Can ve mallarını Hakk’a hizmet için Hakk’a muhab...

Zi’n Nureyn nedir?
Sözlük

Vahidiyet

Allah’ın (c.c.) şahsında ahad olması sebebi ile, sıfatında bilinen, esmasında ayan olunan, fiilinde melekleri, kâinattaki kitap açılımları, peygamberleri, sebep...

Vahidiyet nedir?
Sözlük

Hürriyet

Hürriyet hakların özgürce yaşanmasıdır. Bu bağlamda hürriyete özgürlük der isek eğer “Özgürlük, kazanılan hakların yaşanmasıdır”. Böyle tanımlanır ise eğer özgü...

Hürriyet nedir?
Sözlük

Gavs

Gavs, yetişen mânasına gelir. Dünya işlerinin yürütülmesine memur olan ve müminlere manevi himmetleri ile sıkıntılarında yetişen, Hakk’ın kudret eli olan velile...

Gavs nedir?
Sözlük

İlim İrfan Nefesi

Veli kulundan nuru ile tecelli eden Hakk’ın nurunun melâike tavırları olarak beliren doğuşat ve muhabbet usulünde, sohbet sofrası açması ile veli kuluna verdiği...

İlim İrfan Nefesi nedir?