Zühd nedir, Zühd ne demek?

Dünya işleri ve menfaatlerinden uzaklaşarak sufilerin nefsani arzu ve isteklerinden kurtulmaya çalışmaları ve kendilerini ibadete vermelerine zühd denir.

Bu bağlamda zühd, genelde halktan uzaklaşılarak yapılmaya çalışılır. Halk içindeyken zühdte bulunmak fakirlik ve ibadetle gerçekleşir.

Zühdü tarif için er sözlerine baş vurursak eğer, “Bir lokma bir hırka yeter”, “Ha aba, ha çuha” kelamları güzel örneklerdendir. Zühd ehli çileye talip, çile ile Hz. Resulün fakirlik yaşantısını sünnet olarak yaşayan kişilerdir. Zühd dünyanın içinde dünyadan mahrumiyet durumudur.

Çileye, derde talip zühd ehli, nefsinin masivada olduğu hâllerden arınma niyeti veya Hakk’a olan muhabbetleri sebebi ile, muhabbetin şevkinde dünyalık iş veya menfaatlerden uzak olarak çileye ve derde, Zül celal-i vel ikram esmasının tecellisine Rabb’in kuluna muhabbeti sebebinden, Rabb’in muhabbetine nail olma niyeti ile zühdte bulunmaya gayret göstermişlerdir.

Birinci zühd, müridlerin ikinci zühd ise muradların zühd hâlinin niyet hâlidir. Muradların zühd hâline örnek bir duaları vardır “Ya Rabb, bin derdim varsa eğer bin dert eyle”. Ayrıca şahsen duyduğum bir hikayede: ilahi aşkla yanan bir sufinin derdinin ve sıkıntısının olmadığı bir günde “Ya Rabb, bir kusur mu işledim ki bu gün derdim, sıkıntım yok” kelamını örnekleyebiliriz.

Dinde her şey niyete göre biçimlendiği için niyete dikkat çekmek gerekir. İlk sufilerden itibaren günümüzden yüz sene öncesine kadar takvanın bir mertebesi olan zühd, günümüzdeki toplumsal yaşantıda ihtiyaçların arttığı dünya yaşantısında, niyet üzeri yaşanmasından daha çok zorunlu yaşanan fakirlikte taliplere yaşatılır olmuştur.

Zühd, hangi niyetle yapılırsa yapılsın, Hakk’a ulaşmanın nafile ibadet yöntemlerindendir. Zaten her türlü ibadet, Hakk’a varmanın yöntemi olarak yollardır.

Zühdte esas olan, ibadet dahilinde fakirlikte yaşamak, şöhretten uzak olmaktır. Lakin bu velayet erenlerinin seyridir. Mühim olan zühd hâli ise fakirlikte veya zenginlikte kalb hâlinin Hakk ilkesinde bulunması ile değişmemesi, dünyanın kalbte yer edinmemesidir. Şöhretten kaçınmak ise insanların veliye rağbeti sebebi ile velinin nefsinin kendine kibirde varlık vermemesi için şarttır.

Lakin nübüvetin varisleri olan pirler, taliplere hizmete memur olduklarından, hizmetteki tevazu ve nezaket ile kendi nefisleri için değil Hakk için hizmet etmeleriyle gönüllerinde şöhrete yer vermemelidirler.

Zühd, terk-i dünya, terk-i ukba ve terk-i terk fenâ seyirlerinde bulunmaktan ibarettir.

Zühd ne demek? Paylaşın:
Sözlük'de arayın:
Bu web sitesi İstanbul Tevhid Okulu tarafından kurulmuştur.
Sözlük

Dua

Hakk’ın iradesi sonucunda, kulun Hakk’tan, aciz olduğu bir meselede yardımını ve ihtiyaçlı olduğu şeyi kâlde murad etmesi durumuna dua denir. Dua, kulunun Hakk...

Dua nedir?
Sözlük

Soğurtmaç

Soğurtmaç, kavramsal olarak tasavvufta kullanılan bir sözcük olmasa da Hakk’ın hâtır mahiyetinde, ayan-ı sabitelerin mevcudiyetinin mekaniğini işareten buyurduğ...

Soğurtmaç nedir?
Sözlük

İdealar

İdealar her ne kadar felsefi bir konu olsa da Plato’nun idealar görüşü mutasavvıfların ilgi konusu olmuştur. Zaten idealar bahsi sebebiyle ehli keşif mutasavvıf...

İdealar nedir?
Sözlük

Akl-ı Küll

Hakk’ın irade-i külliyesi doğrultusunda, melâikesinin bütünsel muhabbeti sonucu beliren ikame, idare ve idame tecellisinin evrensel bilinç olması durumuna akl-ı...

Akl-ı Küll nedir?
Sözlük

Hücûm

Salikin kalbini istila eden mânalar dışında kâinatta tasavvur eden hadiselerin sonucunda kalbte beliren mânadır. Hücûm, bevâhidi giderici kalıcı hâllerdendir. B...

Hücûm nedir?
Sözlük

Şiir ve Kur’andaki Şiirsel Anlatım

Şiir, duygularımız üzerinden hâllerimizi muhatab alan hoş, vezin ve kafiye tertipli manzumelere (ölçülü, mizanlı olan söz) denir. Şiir söyleyene ise şair denir....

Şiir ve Kur’andaki Şiirsel Anlatım nedir?
Sözlük

Dergah

Pir tekkesine dergah denir. Pirin irfan ve tasarrufu altında muhabbete erilen, zikir ve ibadet edilen; çile çıkartılmaya müsait nafile ibadet (hizmet) mekanlara...

Dergah nedir?
Sözlük

Kab-ı Kavseyn

İki yay arası anlamına gelir. Bundan kasıt, ulvi âlemlerin bekâsına yükselmiş kulun, geçmiş bütün mertebe süreçlerine ve gelecek bütün mertebe süreçlerine aşkın...

Kab-ı Kavseyn nedir?
Sözlük

Rab-ül Âlemin

Alemlerin Rabbi anlamına gelir. Aslında ise her şeye nuru ile aşkın, diri olan Allah’ın varları var ederek melâikesi ile ikame, idame ve idare edişi sıfatına de...

Rab-ül Âlemin nedir?
Sözlük

Nur

Hakk’ın dirilik ve şuur özdeşliğindeki yek vücud olan ve yek vücud hareket eden nokta-i melâike varlık hâline nur denir. Başka bir deyişle, kuantum düzeyinde he...

Nur nedir?