Nefsini Bilen Rabbini Bilir nedir, Nefsini Bilen Rabbini Bilir ne demek?

Hz. Resulün Nefsini bilen Rabbini bilir” hadis-i şerifinden kastedilen mâna için erenler iki fırka olurlar.

Bir fırka, bu sözden murad, nefsin her zaman kötülüğü emretmesi sebebi ile nefsinin kötülüğünü bilenin nefsine muhalefet ile rabbini rabbi ile bileceğidir dediler. Diğer fırka ise nefs kişinin şahsıdır, şahıs ise mevcudiyeti ile Hakk’tır, öyleyse nefsini bilen rabbini nefsi olarak bilir dediler.

Aslında birinci fırka yukarıda anlatılan nefs melekesini işaret etmiştir; ikinci fırka ise terbiye olmuş ruh ile ruhlanmış, Hakk’ın nurani tecellisi ile insanın kalbte “Ben” olduğu küre-i arzda nefsi Hakk’ın nefsi olan bir nefsi (şahsı) kast etmiştir. Bu da Hz. Allah’ın Hz. Musa’ya “Söyle onlara Ben olan benden geliyorum” kelamında belirtilen “Ben olan ben” söylevinde işaret edilen nefstir.

Kur’anda “Attığında sen atmadın” (Enfal, 17) , “O kendi hevasından (nefsinden) söylemez”, “Allah’ın eli onların eli üzerindedir”, “Resule itâat Allah’a itâattir” ayetlerinde işaret edilen mir’atı (ayna) Hakk olan Hz. Resul nefsi Hakk’ın küre-i arzda iz düşümü olan nefs hâlidir. Zaten “Sen üstün ahlak üzerisin” (Kalem, 4) ayeti de tefsiren bu mânadadır.

Kişinin nefsini Hakk’ın nefsi olarak buluşu ile vakt iledir. Çünkü Hakk’ın nefsini nefsi olarak bulmak kişinin zati tecelli ile ahadiyet sırrına ermesiyle mümkündür. Bu seyrin dışında yukarıda anlatılan nefs mertebelerinde kul-Hakk ikiliği olduğundan, kulun nefs hâli hile-i Rabbaniden ibarettir.

Nefsinin hile oluşundan, terbiye sonucu kurtulup Hakk’ın kuddüs olan nefsine vasıl olmak gerekir.

Hususen belirtelim ki nefs insanın, insan olarak varoluşunun zorunlu mevcudiyet mertebelerindendir. Böylesi eşyaya düşkün bir nefsimiz olmasaydı eğer ya ruhta melek olurduk ya da bedende bitki veya hayvan.

Hakk Teâlâ her neyi var ederse, ona kendi nefsi ile var ettiği bir nefs hâli verir. Bu da halk edilenin halk edildiği biçimde kul olmasına sebeptir.

Bizler de bize verilen ruhtan ayrı ruh ile bedende, bedenin bütünselliğinde var olan nefsimizin irade melekemiz olması ile eşyaya rabet eden bu rabet sonucunda küre-i arzda Hakk’ın halifesi olmaktayız. Meleklerin “Ya Rabbi, orada bozgunculuk edecek, kan dökecek birini mi halkedersin?” (Bakara, 30) ayetindeki sözleri insan nefsinin eşyaya bakan ve eşya ile varlık bulan tarafına işaret eder.

Fizyolojik olarak nefs latifesini, hücre organeli olan mitakondrialar üzerinden araştırmak yerinde olur.

Algıda lezzat hissiyatı, algıda seçicilik mahiyetinde, nefsin irade melekesi olarak kişilikte karakt"erize olmasına sebeptir.

Psikolojide ruh hastalıkları denilen şey, aslında nefs hastalıklarıdır, çünkü ruh bedende olmasına rağmen kudsidir. Tasavvufdaki terbiye nefs terbiyesidir, ruh terbiyesi değildir; nefs terbiyesi ile, ruhta var olma terbiyesidir.

Nefsini Bilen Rabbini Bilir ne demek? Paylaşın:
Sözlük

Zat

Şahıs anlamında kullanılan zat, sufilerin Hakk’ın şahsı için kullandıkları bir kavramdır. Zat kavram olması ile Hakk’ın şahsını işareten kullanılır....

Zat nedir?
Sözlük

Mükâşefe

Kul muhâdarada bulunuşu sonucunda iradi olarak tefekkürde bulunur ise, “kulum düşündüğünde mânasını veren Ben olurum” hadis-i kutsisinin hükmü gereği ilhamatlar...

Mükâşefe nedir?
Sözlük

Arif

Hakk’ın inayeti ile nurunun tecellisi sonucunda Hakk’ı Hakk ile bilen lakin her şeyi Hakk’tan bilen iken kendini Hakk’ın tecellisine yakıştırmayan, kulluk perde...

Arif nedir?
Sözlük

İlham

Kulun kalbinde nurların tecellisi sebebi ile kendinde bulduğu, gerçekliği olan bilgilenimlerdir....

İlham nedir?
Sözlük

İnsan-ı Kâmil

Hakk Teâla’ya esma-i hassı üzeri vuslat bulmuş ve esam-i hassının doğrultusunda Hakk’ın ahlak tavırlarında yaşayan herkes kendi mevcudietinin varık tekamülünü t...

İnsan-ı Kâmil nedir?
Sözlük

Vahidiyet

Allah’ın (c.c.) şahsında ahad olması sebebi ile, sıfatında bilinen, esmasında ayan olunan, fiilinde melekleri, kâinattaki kitap açılımları, peygamberleri, sebep...

Vahidiyet nedir?
Sözlük

Haddini bilmek

Had hudud, sınır, çizgi, cürmün sınırı anlamlarında kullanılır. Erenler tarafından haddini bilmek ise, kulun ademiyeti gereği acziyetini bilip mevcudiyetinin ha...

Haddini bilmek nedir?
Sözlük

İlm-i Ledün

İlm-i Ledün, her şeyi kalbinde bilme melekeleri üzeri bildirten Hakk ile bilen kulun, Hakk’ın nuraniyeti ile melâike tecellisi sonucu bilginin kaynağı olan Hakk...

İlm-i Ledün nedir?
Sözlük

Sarktı

Bunlar dahilinde “sarktı” olarak geçen bir mertebe vardır ki o da kulluk perdesinde bulundurduğu kuluna Hakk’ın ahadiyetindeki hiçbir şeye benzemeyen sonsuzluk ...

Sarktı nedir?
Sözlük

Biat

Hakk’a olan iman bağlılığı doğrultusunda, bir mürşid-i kâmile tabî olmaya biat denir. Biat talibin mürşid-i kâmile ikrarıdır. Biat etmeye “Allah’ın eli onların ...

Biat nedir?