Vakt nedir?

İçinde bulunduğumuz an’a vakt denir. Olay ve olguların oluşum zamanlarının sürecine de vakit denir .

Vakit varlığı ile soyut, eşyanın varlığı ile mümkün olan mevcudiyetinin üzerine galip Hakk’ın melâike tavırlarıdır da denilebilinir. Bu bağlamda vakit melâikenin varoluşunun cereyanında mevcudatın devamlı var edilişinin varoluş anlarıdır (süre). Bütün mevcudat varoluşunun vaktini yaşar. Mevcudatın bulunduğu durum, mevcudatın vaktidir. Vakit genel anlamda dehrin bireysellikte ifade edilişidir.

Sufiler için vakt, eşyanın tabiatı üzerinden belirlenen andır. Vakt kulun var olduğu anda Hakk’ı gözlediği, müşahede ettiği, yaşadığı durumdur.

Bunlarla beraber vakt, kıyametin olacağı an’a da denir.

Sufiler için salik iki vakitte bulunur. Bunlar ibn-i vakt ve eba vakttır.

Günümüzde vakit olarak daha doğru bir ifade ile dehr olarak zaman boyut olarak ele alındığı için, hususen zaman adına beyanda bulunmak gerekir. Hakk’ın takdiri ile beyan etmek gerekir ki zaman, mekan içimdeki hareketten ibarettir, zamanı boyut olarak düşünmemek gerekir. Cenab-ı Hakk, vücud olarak zatında şahıs düzeyinde anda noktalıktadır. Şahıs düzeyinde Hakk, iradi bağlamda şahsına kendi varlığında bir çizgi (vektör, yön, vb) vermiştir. Çizgi düzeyinde Hakk, melâike tavırları ile veçhe ve suretlerde (geometrik biçimler) yüzey var eder. Zaman ise yüzeyler üzeri var olan mekansallıkta hareketten ibarettir. Bu sebepten dolayı her nerede suret ve veçheleniş üzeri tavır vardır, orada zaman vardır. Bu sebepten dolayı zaman, varlığını mekansallıkta bulan ve bu mekansallıktaki farklılıklar (hareket oranları) üzeri anlamlandırılan seyrin olgusal durumudur. Bunun dışında hareket (akış) düzeyinde, varlığı olmayan zamanı boyut olarak ele almak bir zorlamadan ibarettir. Çünkü hareket bir varlığın tavrı olarak vardır, varlığı kendinden olan bir olgu değildir. Varlığı kendinden olmayan, soyut düzeyde vücud olarak varlığı bulunmayan, hareketin belirleniminden ibaret olan zaman olgusunu biçimsel olarak geometrik düzeyde boyut olarak kabul etmemek gerekir.

Sözlük

Nafile İbadet

Nafile, nafi (menfaatli, yararlı, faydalı) kökünden kinaye mecburiyet olmadığı hâlde fazladan yapılan işe denir. Bu bağlamda nafile ibadet ise farzlar haricinde...

Nafile İbadet nedir?
Sözlük

Şiir ve Kur’andaki Şiirsel Anlatım

Şiir, duygularımız üzerinden hâllerimizi muhatab alan hoş, vezin ve kafiye tertipli manzumelere (ölçülü, mizanlı olan söz) denir. Şiir söyleyene ise şair denir....

Şiir ve Kur’andaki Şiirsel Anlatım nedir?
Sözlük

Silsile

Silsile ard arda sıralanmış, bir birine bağlanan veya zincir anlamına gelir. Tasavvufta, kişinin manen füyuzatından istifade ettiği pirin ruhen ve nuren bağlı o...

Silsile nedir?
Sözlük

Bevâdih

Kulun kalbini ilham ve hâtır üzeri hadiseler veya hakikat bilgisi üzeri istila eden manâlara bevâdih denir. Bevâdihin kalbte vuku bulan, salikin her türlü kabzı...

Bevâdih nedir?
Sözlük

Vech

Salikin, Hakk’ı sıfat, esma ve ayette biçimlendiği tavırlarında ferasetinin yetkinliği ile müşahede edişinde beliren ilahi tavırlarının zuhur hâline vech denir....

Vech nedir?
Sözlük

Devir içinde Devir Var etmek

Veli kulun, zaman içinde farklı zamanlarda bulunabilme ve başka insanları da bulundurabilme nimetine denir. Ruh kuvveti ile birçok yerde bulunabilmeyi ve yaşay...

Devir içinde Devir Var etmek nedir?
Sözlük

Kürsi-i Âlâ

Algı düzeyinde yerleri, kuantum düzeyinde gökleri kucaklayan insanın Hakk’ın varlık mekânı olmasına sebep veren en temel Hakk kapısı olan beynimize kürsi-i âlâ ...

Kürsi-i Âlâ nedir?
Sözlük

İlm-i Ledûn

Allah’ın esrar-ı gaybisinde her şeyin ilmini bilen alim olarak, bilgisini istediği kadar ve istediği biçimde nurani tecelli ile kulunun kalbinde vuku ettirmesi ...

İlm-i Ledûn nedir?
Sözlük

Doğuşat

Kalbe nuru ile tecelli eden Hakk’ın, hikmet bilgisi olarak kulundan feyz vermesi sonucunda, feyz verdiği kulu ve feyzden nasiplenenleri irşad edişi varidatların...

Doğuşat nedir?
Sözlük

Garib

Gurbette olup da kimsesiz olan yabancıya garib denir. Gariblik saliğin, ruhani ve nurani tecelliler sebebi ile kabz hâllerinde iken ruhaniyeti ile bakışında bed...

Garib nedir?