Hikmet nedir, Hikmet ne demek?

“Oyun olsun diye yaratmadık” (Embiya, 16) ayeti tefsiren Hakk’ın her şeyi olay ve olgular düzeyinde nedenler üzeri halk ettiğine işaret eder.

Bilinmenin nesnesi olan ne-olmak’lığında olgu ve olayların mevcudiyetlerinin varoluşunun tözsel nedenselliği (cevher üzeri halk edişi) varoluşlarının mümkinatta (aklen ve vicdanen kabul edilebilinecek imkan dahilinde olabilmesi durumu) nasıl gerçekleştiği, varoluşlarının iradi bağlamda ne-içinliği’nin bilinmesinin sorgulayışı üzeri düşüncede oluşan varlıksal nedenselliğine bakışım sebebi ile olay ve olguların varoluşsal durumlarına hikmet denir.

Bu bağlamda hikmet, olay ve olgular üzerinden oluşan bilme durumudur da. Çünkü bilen ve kavrayan, hikmetini bildiği olay ve olgunun bilinmesi hikmetinde bulunur.

Bu düzeyde hikmet, bilmenin nesnesi olan olay ve olgular üzerinden edinilen bilginin de nesnellik içermesi sebebi ile bilim ve felsefe insanlarının meşguliyet alanıdır. Bu meşguliyette insan, varlık-bilimsel ve bilgi-bilimsel olarak olay ve olguların varoluşunun nedensellik sorgulamalarında bulur.

Bu düzeyde varoluşsal nedenselliği sorgulanan olay ve olguların hikmeti evrensel yasalarda bulunur ve anlamlandırılır.

Bu yasasını bulma hikmet seyri, bilim adamlarında fiziğin, kimyanın, sosyolojinin, siyasetin vb bilimlerin ilkelerinde ve mantıksal gereksinimi olan mekaniklerinde (değişim, dönüşüm işleyiş) bulma, bilme ve mekaniği üzeri eşyada materyalize etme dönüştürülmesinde bulunma seyridir.

Bu bağlamda hikmet seyri, doğa felsefesinin bilimde biçimlenişidir. Bu da insan hayatının fizik ve kimyanın sonucu olarak sanayi ve teknolojide, sanayi ve teknolojinin sonucu olarak, modernizmde biçimlenerek sosyalize ve konfor düzeyinde eşyada materyalize edilmesi sonucunu doğurmuştur.

İnsan hayatı siyaset ile sosyalize, modernizmin sonucu olan konfor ile de materyalize olmamaktır. Bu da iktisat bilimi çerçevesinde ticaretle ekonomik işleyişin mekaniği ile sağlanmaktadır.

İnsanlığın evrenseller olarak bildiklerini madde üzerinden materyalize etmesi sonucu sosyalizasyonu, insanın tinsel nedenselliğinin hikmetinden fazlası ile koparmıştır. Bu da insanlığın tinselliğinde dibe vuruşudur.

Kanaatim şudur ki insan tinsel nedenselliğine, bu dibe vuruş sonucunda aç kaldığı içindir ki dibe vuruşunda bireysel olarak kurtulma feryadı ile kurtuluş aramaktadır. Bu da hikmetin mekanik cihetinde kalınmasında sebebiyettir.

İnsan zenginlik sonucu menfaatlarda materyalize olmuş yani dünyevileşmiş (sekülerize) yoz dinlerde bu kurtuluşu bulamadığından, dilin ve ritüellerin sembolizmasında cazibe arz eden mistik öğretilere yönelmektedirler.

Bu yüzdendir ki kurtuluş arayan insanlar için islamın menfaatler doğrultusunda siyasette araç edilmesi ile dünyevileştirilmesine dikkat etmek gerekir. (islami milliyetçlik akımları, radikal islam, ılımlı islam, islami kapitalist menfaatçi akımlar, islami terör vb)

İslam olanlar bilmelidirler ki İslam dini, siyasi menfaatler sebebiyle dünyevileştirilemez. Çünkü iman temelli islam ibadetin ve imanın şartları doğrultusunda sosyalize olmayı öngörerek dünyada insanları maddi ve manevi ihtiyaçlarına yönelten, iman ve salih ameller ile sosyal yaşamda kişinin ahiretinde kurtuluşunu sağlar. Bu da insanın halk ve Hakk yönleri ile dünyada tinsel nedenselliğinde yaşamasını sağlar.

Bunun içindir ki bid’atlara dikkat etmemiz gerekir.

Hikmet ne demek? Paylaşın:
Sözlük

Daim Salât

Tasavvufta kul aşk, sekr, şirb, zevk, hayâ vb hellerde iken taharetinde abdest almaktadır. Kişi böylesi abdest alırken Hakk’ın verdiği ferasetteki sahv hâli ile...

Daim Salât nedir?
Sözlük

Şeytanlık

Hakk’ın varlığını veya iradesini kabul etmeyerek, Hakk’ın olay ve olguları yaratışının hikmetine şımarma, inat ve yalanlama ile örtünme ahlakıdır. Şeytanlık bu ...

Şeytanlık nedir?
Sözlük

Mahv

Kulun kötü huylarının kalkmasına, harab olmuş anlamında mahv denir. Bu duruma mahv denilmesinin sebebi, kötü huyların bırakılmasının acı ve sıkıntılı bir süreç ...

Mahv nedir?
Sözlük

Feda-i Nefs

Kulun mümin olarak ben merkeziyetçi doğrultuda menfaatçi olmadan Hakk için, O’nun dini ve O’nun sevdiği mümin kardeşleri için kendi nefsinin heva ve zannlarında...

Feda-i Nefs nedir?
Sözlük

Risalet

Risalet, birisini bir vazifenin yerine getirilmesi veya bir şeyi tebliğ etmesi için birilerine veya bir yere gönderilmesine denir. Nebi için risalet, nebinin v...

Risalet nedir?
Sözlük

Hafî Zikir

Ağız melekesini (konuşma kuvvesi) kullanmadan sadece düşünce melekesi ile yapılan sessiz zikre zikr-i hafî denir. Zikr-i hafiden amaç; 1) kulun düşünce melekes...

Hafî Zikir nedir?
Sözlük

Vefa

Vefa, kulun vicdanen minnet hissiyatı ile muhabbet ve dostlukta sebat etmesidir. Vefada kul, vicdanen Hakk’a ve O’nun sevdiklerine meyillidir....

Vefa nedir?
Sözlük

Tecelli

Kalblere iman veren Hakk’tır. Hakk bir kalbe iman verir ise eğer, iman verdiği kalbe sahip kuluna, âlemlerin ve kulunun Hakk’ın kendisinin kendi varlığının sıfa...

Tecelli nedir?
Sözlük

Celâl ve Cemâl

Hakk’ın celal sıfatı, insanda uluhiyet sıfatının tecellisine sebep azamet, kahr, kahir, kebir, kadir vb esmalarının irade ve güç melekelerinin kuvvet üzeri niha...

Celâl ve Cemâl nedir?
Sözlük

Zat

Şahıs anlamında kullanılan zat, sufilerin Hakk’ın şahsı için kullandıkları bir kavramdır. Zat kavram olması ile Hakk’ın şahsını işareten kullanılır....

Zat nedir?