Sulh (Barış) nedir?

İradelerin bir biri ile örtüşmesi sonucunda karşılıklı anlaşmaya sulh denir.

Tasavvufta sulh, kulun kendi iradelerinde ilkeli oluşu (Hakk’a iman hâli) ile Hakk’ı istikamet edinişinde ahlaklanması sonucunda kâmil oluşu (irade bütünselliği) hâli ve kulun kâmil oluşunda Hakk’ın iradesi ile örtüşen bir ahlak üzeri bulunuşu (Hakk ile irade bütünselliği) hâlinde, öz güveni ile eminlikte (mümin), korkudan uzak sükûnet bulduğu selamet hâline denir. Sulh, temkin hâlinde ekmelleşerek kalıcılık arz eder.

Aslında “sen Ben’den razı mısın?”, “razıyım ya Rabb”, “öyle ise Ben de senden razıyım” diyaloğu kul ile Hakk’ın irade bütünselliğinde, Hakk’ın kuluna selamet, sükûnet ve Hakk’ın varlığından eminlik hâlleri ihsanında bulunuşu sonucunda yaptığı selamet ahidleşmesidir. Bu da “onlara korku da yoktur” (Bakara, 62) ayetinin tevil mânasında tecellisidir.

Zaten Hakk’ın muradı, kulunun kendisini bilmesi ve kendisine kavuşmasıdır. Hakk’ın tecellisine varan bir kul Hakk’ın böylesi iradesinin ereğine varmasında bulunduğundan dolayı Hakk’ın rızası üzeredir. Hakk bir kulundan razı değil ise eğeri kul O’ndan günah ve masivalarla uzaklaşmıştır. Hakk’ın kulundan razı oluşunun başlangıç işareti ise kulun günah ve masivadan kurtulma gayretinde mahv oluşudur.

Hakk kulundan üç türlü razıdır.

1) Kulundan, kulunun mevcudiyeti üzerinde Hakk’ın kendi ulvi sıfatları tecelli ettiğinden dolayı kulunun tecellisinden razı oluşu.

Hakkı’ın böylesi razılığı tecellideki iradesini yerine getirme olarak kendinden razı oluşu sebebi ile bütün mahlukat için geçerlidir. Bu razılık Hakk’ın rahman sıfatında esma tecellisinde bulunarak her şeyi kendisi ile ikame, idare ve idame edişinde görünür.

2) Kulun Hakk’a iman etmesi ihsanına ermesi ile Hakk’ı bilmesi ve O’na vuslat şevkinde bulunmasından dolayı Hakk’ın kulundan razı oluşu.

Bu rızada Hakk’ın bilinmeyi murad etmesi iradesinin sonuçlanması sebebi ile Hakk’ın tecelli ettiği kulundan, kulunun kendi iradesi ile örtüşen hâllerinden razı oluşu görünür.

Bu rızalıkta kul, seven olarak Hakk’ın kendisinden razılığını bulunur. Bu rıza mertebesinde bulunan kullar müridtir. Hakk’ın razı olması sonucunda mürid olan kullar Hakk’a hâlil olan veliler olurlar.

Müridlik Hz. İbrahim’in Hakk’ı talep ettiği hâller üzeri biçimlenir. Hakk’ın rızası için her türlü günah ve masivadan nefsine muhalefet ederek, mahv olmak müridliğin ahlakıdır. Bu da “bıraktığınız kadar erersiniz” dersinin tecellisindedir.

Hakk’a mürid olmak, hanif olmanın gerekliğidir. Hakk’a mürid olmayan kul Hakk’ı bulamaz

Anlatılan sebepten dolayı müridlik bir pire tabi olanın sıfat ismi olmasından daha çok kulların Hakk’ı talep etmesinin ve bu doğrultuda şevk ile Hakk’ın rızasına varmanın çalışmalarında bulunma ahlakının sıfat ismi olmalıdır.

Müridlikte kul, günah ve masivadan kurtulmanın iradesinde amellerdedir. Anlatır olduğumuz Hakk’ın bu rıza hâli rahim sıfatında, El Rahim esması ile tecelli edişidir.

3) Hakk’ın kulundan, kuluna olan muhabbeti ölçüsünde razı oluşudur.

Bu rızalıkta Hakk, kulun hâli üzeri, kulundan razı oluşu hâlinde değil kendi varlığı üzerinden kuluna olan muhabbeti ile kulundan razıdır. Bu da kulun Hakk’a murad olmasını sağlar.

Sözlük

Reca

Reca umut etmek anlamını taşır. Kul her ne kadar duanın kabul edilmesi recasında bulunsa da kimi velayet ehli veliler için dua edenin kendi nefsi için taleplerd...

Reca nedir?
Sözlük

Zuhur

Zuhur kavramı genel anlamda görünürler (olay ve olgular) için kullanılır. İman verilmiş kalbin sahibi olan Hakk, iman verdiği kuluna tecelli-i zati ile tecelli...

Zuhur nedir?
Sözlük

Ev Edna

Ev edna aşağı ev anlamına gelir. Hakk’ın ahad olarak şahsının diriliği ile melâike tavrı olarak suretten kuldan ahlak tavırlarında bulunmasıdır. “Atarken sen a...

Ev Edna nedir?
Sözlük

Rabb-ül Erbab

Rabbler Rabbi anlamına gelen Rabb-ül Erbab, Cenab’ı Allah’ın bütün subuti sıfatlarında melâike tavırlarında varlar üzerinde hüküm verdiği, melâikesine aşkın dir...

Rabb-ül Erbab nedir?
Sözlük

Sünnetullah

Cenab’ı Hakk’ın kâinatı bir ölçü üzeri (kader) yaratarak, kâinattaki melâikeler (kuvvetler) ile yasalarda nizam ve mizanda noksansız bir biçimde ikame, idare ve...

Sünnetullah nedir?
Sözlük

İblis

İblis, Hakk’ın varlığına tamamen örtük, kendi nefsine zulüm edendir. Yalan libası (elbisesi) giyene iblis denildiği de olmuştur. Şeytanlık ahlaken üç temel üze...

İblis nedir?
Sözlük

Vücud

Vücud var olanın niteliksel ve niceliksel bulunduğu duruma denir. Var olanın varoluş sıfatları sebebi ile vücud durumuna varlık da denir. Varlıkların bulunduğu...

Vücud nedir?
Sözlük

Vech

Salikin, Hakk’ı sıfat, esma ve ayette biçimlendiği tavırlarında ferasetinin yetkinliği ile müşahede edişinde beliren ilahi tavırlarının zuhur hâline vech denir....

Vech nedir?
Sözlük

Sırât-ı Müstakim

Pek doğru, temiz yol anlamına gelen sırât-ı müstakim, itâat, takva, tevazu, edep, rıza, ibadet ile Hakk’a hayır ameller üzeri gayrette olduğumuz yaşamı yol edin...

Sırât-ı Müstakim nedir?
Sözlük

Kab-ı Kavseyn

İki yay arası anlamına gelir. Bundan kasıt, ulvi âlemlerin bekâsına yükselmiş kulun, geçmiş bütün mertebe süreçlerine ve gelecek bütün mertebe süreçlerine aşkın...

Kab-ı Kavseyn nedir?