Hile-i Rabbani nedir?

Hile, kişinin hayrı için bir şey üzerinden tedbir alması ve tedbir aldığı şey üzerinden aldatmada bulunması anlamına gelir. Yani maksad üzeri kişinin maksadını örtüğü ve maksadına ulaşmasını sağlayan eylemlerine hile denir.

Hile-i rabbani ise Hakk’ın bilinmeklik iradesi temeli ile halk edişinde sebep ve vesile dairesinde sünnetullahta örtünüşü ile sünnetullahı üzerinden bilinişi ve sünnetullahı üzeri ahlakullah seyrinde müşahede edilerek bilinmesi tavır seyirleri hikmetidir.

Sufilerin hile-i rabbaniye cilve dedikleri de olmuştur. İman eden kulun Hakk’ın hakikat bilgisine ulaşarak hakikat bilgisi üzeri O’na vuslatı ve vuslatı üzeri O’nu yaşayışı hep hile-i rabbani ile gerçerkleşir.

Şöyleki, sebep ve vesilelerin neden sonuç ilişkisinde olay ve olgular üzeri halk edilmiş insan, Hakk’a, halk edildiği olay ve olgular üzerinden masiva ve günahta örtünür. İnsan varlığına iman ettiği Hakk’a örtündüğü geçmiş sürecindeki bütün olay ve olgular üzerinden Hakk’a rücu eder, ve O’nu örtündüğü her türlü olay ve olgu üzerinden müşahede eder. Sonuçta ise insan Hakk’a rücusu ile O’nu, üzerinden müşahede ettiği her türlü durum (sıfat, esma ve ayet seyri dahil) üzerinden varoluşu ile yaşar. Bu da hile-i rabbani seyridir. Dertler seyirde hile-i rabbanidendir. Dertlerde dertler ile örtünen Hakk’tır. Lakin dertler üzerinden iman eden kulunu maksadına iye kendine çeken, örtülerinden soyunduran da Hakk’tır.

En büyük iki hile-i rabbani ise kulluk ve imandır. Hakk kuluna kulluk perdesinde örtünür, Hakk kuluna kulluk perdesi üzerinden görünür. İman kulun ahadiyete örtündüğü lakin ahadiyete ermesine vesile olan hile-i rabbanidir. Hakk’ın ahadiyetine varan için iman seyri bitmiştir. Lakin ahadiyete eren kul, marifetulaha ermesinin sonucunda kulluk perdesinde halka yönlendirilirse eğer iman ile eminlikte bekâbillah seyirlerinde bulunur.

Cenab’ı Hakk, hadis-i kudside “Kulum şahsıma varana kadar hileme aldanmasın” buyurmaktadır.

İmtihanlar, Hakk’ın kuluna sebep ve vesile dairesindeki gerçekleşen her türlü olay ve olgu üzerinden (dertler dahildir, pirin kendisi dahildir) örtünerek, örtündüğü olay ve olgular üzerinden kulunun imanını denediği ve deneme sonucunda örtündüğü olay ve olgular üzerinden bilinmeyi ve müşahede edilmeyi murad ettiği, müşahedeye tecrübe denemeleri mahiyetinde hile-i rabbanilerdir.

Yukarıda anlatılanlar dahilinde bakıldığında görülecektir ki hile-i rabbanideki seyir işleyişinin mekaniği sibernetiktir. Böylesi sibernetik işleyişteki dönüşüm iradi olarak tinseldir.

Tâat ehli, karşılaştıkları hadiselerde imtahan edildiklerinin hâli üzeri tevazu ile Hakk’ı gözlerler.

Sözlük

Yakinlik (Kurbiyet)

İbadetin sonucu olarak arınmış bir kalb ile Hakk’ı, imanı doğrultusunda müşahede etmenin ve O’na ermenin ve manevi yakinliğin hâl durumlarıdır....

Yakinlik (Kurbiyet) nedir?
Sözlük

Salât

Salât, Hakk’a ihsan sonucu yönelerek O’na rağbetle yapılan dua, zikir ve yalvarışa denir. Şeriatte salât, beş vakit Hakk’a yönelerek zikir ve dua ile Hakk’a ib...

Salât nedir?
Sözlük

Rab-ül Âlemin

Alemlerin Rabbi anlamına gelir. Aslında ise her şeye nuru ile aşkın, diri olan Allah’ın varları var ederek melâikesi ile ikame, idame ve idare edişi sıfatına de...

Rab-ül Âlemin nedir?
Sözlük

Tecelli

Kalblere iman veren Hakk’tır. Hakk bir kalbe iman verir ise eğer, iman verdiği kalbe sahip kuluna, âlemlerin ve kulunun Hakk’ın kendisinin kendi varlığının sıfa...

Tecelli nedir?
Sözlük

Kalbte Tazelenme

Kalbte tazelenme, kulun kalben buğzda (gönül soğukluğu) bulunuşundan Cenab’ı Hakk’ın hususi bir tecellisi sonucunda kuluna himmet vermesi ile muhabbetteki coşku...

Kalbte Tazelenme nedir?
Sözlük

Suret

Suret biçim, görünüş, dıştaki görünüş şekli vb mânalara gelir. Aslında ise suret, belli sıfatlar (nitekil, nicelik) üzeri mevcudatın görünüş biçimleridir. Bu b...

Suret nedir?
Sözlük

Riyâzat

Bedende Hakk nurunun tecellisi, nefsin Allah’ın ahlakı ile ahlaklanması, aklın daha rahat tefekkür edebilmesi, nefsin riyada kırılarak Hakk’a rücu etmesi için b...

Riyâzat nedir?
Sözlük

İhsan

Hz. Resul, Ahadiyet sırrı gereği Cenab’ı Hakk’ın zatının bilinemeyeceğinden değil âlemlerde afakî, insanda enfüsi olarak görülmeyeceğinden sebebiyet olsa gerek ...

İhsan nedir?
Sözlük

Fütûhat

Fütûhat fetihler anlamına gelir. Ehlince ise fütûhat, Hakk’ın mertebe ve makamlarında, Hakk’ın yardımıyla mana deryasında fetihlerde bulunmak, muhabbette Hakk ...

Fütûhat nedir?
Sözlük

Düş - Rüya

Derin uykuda yaşadığımız rü’yetlere düş denir. Aslında düş keşif, berzah ve yakaza hâllerinide görülen, tamamı rüyalar yani görüntüler (vizyonlar) olarak isiml...

Düş - Rüya nedir?