Hile-i Rabbani nedir?

Hile, kişinin hayrı için bir şey üzerinden tedbir alması ve tedbir aldığı şey üzerinden aldatmada bulunması anlamına gelir. Yani maksad üzeri kişinin maksadını örtüğü ve maksadına ulaşmasını sağlayan eylemlerine hile denir.

Hile-i rabbani ise Hakk’ın bilinmeklik iradesi temeli ile halk edişinde sebep ve vesile dairesinde sünnetullahta örtünüşü ile sünnetullahı üzerinden bilinişi ve sünnetullahı üzeri ahlakullah seyrinde müşahede edilerek bilinmesi tavır seyirleri hikmetidir.

Sufilerin hile-i rabbaniye cilve dedikleri de olmuştur. İman eden kulun Hakk’ın hakikat bilgisine ulaşarak hakikat bilgisi üzeri O’na vuslatı ve vuslatı üzeri O’nu yaşayışı hep hile-i rabbani ile gerçerkleşir.

Şöyleki, sebep ve vesilelerin neden sonuç ilişkisinde olay ve olgular üzeri halk edilmiş insan, Hakk’a, halk edildiği olay ve olgular üzerinden masiva ve günahta örtünür. İnsan varlığına iman ettiği Hakk’a örtündüğü geçmiş sürecindeki bütün olay ve olgular üzerinden Hakk’a rücu eder, ve O’nu örtündüğü her türlü olay ve olgu üzerinden müşahede eder. Sonuçta ise insan Hakk’a rücusu ile O’nu, üzerinden müşahede ettiği her türlü durum (sıfat, esma ve ayet seyri dahil) üzerinden varoluşu ile yaşar. Bu da hile-i rabbani seyridir. Dertler seyirde hile-i rabbanidendir. Dertlerde dertler ile örtünen Hakk’tır. Lakin dertler üzerinden iman eden kulunu maksadına iye kendine çeken, örtülerinden soyunduran da Hakk’tır.

En büyük iki hile-i rabbani ise kulluk ve imandır. Hakk kuluna kulluk perdesinde örtünür, Hakk kuluna kulluk perdesi üzerinden görünür. İman kulun ahadiyete örtündüğü lakin ahadiyete ermesine vesile olan hile-i rabbanidir. Hakk’ın ahadiyetine varan için iman seyri bitmiştir. Lakin ahadiyete eren kul, marifetulaha ermesinin sonucunda kulluk perdesinde halka yönlendirilirse eğer iman ile eminlikte bekâbillah seyirlerinde bulunur.

Cenab’ı Hakk, hadis-i kudside “Kulum şahsıma varana kadar hileme aldanmasın” buyurmaktadır.

İmtihanlar, Hakk’ın kuluna sebep ve vesile dairesindeki gerçekleşen her türlü olay ve olgu üzerinden (dertler dahildir, pirin kendisi dahildir) örtünerek, örtündüğü olay ve olgular üzerinden kulunun imanını denediği ve deneme sonucunda örtündüğü olay ve olgular üzerinden bilinmeyi ve müşahede edilmeyi murad ettiği, müşahedeye tecrübe denemeleri mahiyetinde hile-i rabbanilerdir.

Yukarıda anlatılanlar dahilinde bakıldığında görülecektir ki hile-i rabbanideki seyir işleyişinin mekaniği sibernetiktir. Böylesi sibernetik işleyişteki dönüşüm iradi olarak tinseldir.

Tâat ehli, karşılaştıkları hadiselerde imtahan edildiklerinin hâli üzeri tevazu ile Hakk’ı gözlerler.

Sözlük

Güneşin Batıdan Doğuşu

Bundan sonra ise güneşin batıdan doğuşu tecelli eder; yani batı toplumları Hakk ve hakikat bilgisi ile yasalar üzeri toparlanırlar. Lakin bu toparlanış sürecind...

Güneşin Batıdan Doğuşu nedir?
Sözlük

Kabz

Kabz tutma, sıkma anlamına gelir. Kulun dünyevi ve manevi dertlerinden dolayı acı, eziyet sonucu sıkıntıda göğsünün daralması hâline kabz denir. Kabz ayrıca hât...

Kabz nedir?
Sözlük

Muvahhid

Muvahhid, Hakk’ın tekliğine ve birliğine iman ederek Hakk’ı hakkıyla bilen, istidadınca Hakk’ı esma-i hassı doğrultusunda fıtratı üzeri fiillerinde ahlakınca te...

Muvahhid nedir?
Sözlük

Halkiyet

Halık, evveliyatında mevcudiyeti bulunmayan, varlığı yokluk (adem) hükmünde olan yani evveliyatı olmayan varları mevcuda mümkinler olarak getiren yaratıcı anlam...

Halkiyet nedir?
Sözlük

Bûd

Uzaklaşma anlamına gelen bûd, kulun evvela nefsine muhalefeti bırakması, süreçte ibadetleri bırakması ve sonuçta da Hakk’ın tecelli hikmetine Hakk’a muhalefet e...

Bûd nedir?
Sözlük

Riyâzat

Bedende Hakk nurunun tecellisi, nefsin Allah’ın ahlakı ile ahlaklanması, aklın daha rahat tefekkür edebilmesi, nefsin riyada kırılarak Hakk’a rücu etmesi için b...

Riyâzat nedir?
Sözlük

Bereket

Bereket bolluk, çokluk anlamına gelir. Tasavvuf ehli bereket silsilesi üzeri el tutma ile silsileden gelen feyz bolluğunun pirden, pirin muhabbeti coşkunluğund...

Bereket nedir?
Sözlük

Tecvid

Tecvid, cevdetten kinaye bir şeyi güzel ve kusursuz yapmak anlamına gelir. Kur’anda tecvid ise Kur’anın Arapça imla kurallarına göre usulüne uygun, güzel ve mü...

Tecvid nedir?
Sözlük

Bevâdih

Kulun kalbini ilham ve hâtır üzeri hadiseler veya hakikat bilgisi üzeri istila eden manâlara bevâdih denir. Bevâdihin kalbte vuku bulan, salikin her türlü kabzı...

Bevâdih nedir?
Sözlük

Musâhib

Birlikte bulunan sohbet eden arkadaşlara musâhib denir. Musâhiblik sahiplenmeden kinayedir. Bu sebepten dolayı musâhip, ihvan olan, bir birlerinin kardeşi olan,...

Musâhib nedir?