Vech nedir?

Salikin, Hakk’ı sıfat, esma ve ayette biçimlendiği tavırlarında ferasetinin yetkinliği ile müşahede edişinde beliren ilahi tavırlarının zuhur hâline vech denir. Bu bağlamda vech ile suret bir birleri ile karıştırılmamalıdır. Suret, mümkinatın görünüşleri ile alakadar bir kavramdır, vech ise Hakk’ın suretler üzerinden ulvi tavırlarda bulunuşuyla fiilde manen biçimlenişi tavırlarına denir.

Vechte seyir eden salik, ihsanın nihayetindedir. Çünkü vechte müşahede hâli, salikin melekeleri üzerinden Hakk’ı görür gibi olmanın ihsan hâlinde seyir etmesi değil meleklerin melâikeler olarak, Hakk’ın sıfat, esma ve ayet tavırlarında karakterize olan biçimlenişlerine yani vechelenişlerine ayn-el yakin ve hak-el yakin şahid olması ihsan hâlinde seyir etmesidir.

Böylesi ihsanda sufi, melekeleri ile Hakk’ı sıfat, ayet ve esma tavırlarında melâike durumunda müşahede eder. Bu da Hakk’ın mümin kulun müşahedesinde sıfat, ayet ve esmada hüküm veren ilahlık tavrında bulunuşudur.

Kulun başta imanı olmak üzere aşk, korku, hayâ vb melekeleri ile Hakk’ı, sıfat esma ve ayette vechelenişinin melâike tavırında olarak müşahede etmesi, ahadiyeti sebebi ile Hakk şahsının müşahede edilmemesi, bundan dolayı da O’nun bilinmek için melâike tavırlarında bulunması zorunluluğu sebebiyledir.

Salik kul, Hakk’ı müşahede edişi durumlarında O’nu, melâike tavırlarında vechhelenişinin zuhurunda bulur.

Hakk’ın baki olan vechi ise, kulun Hakk’ı her vechesinde müşahede edişinde sıfat, esma, ayet ve melâikenin farkındalığında olmadan onlara gaybette bulunuşu ile, Hakk’ı tavırlarında değişmeyen varlık oluşunda müşahede edişidir.

Vecheler ve vechelerin melâike durumu değişir, ama Hakk vechelerinde, değişmeyen varlık olarak bâki olandır.

Veçhelerine ve vechelerini oluşturan melâikelerine aşkın olan veche sahibine suretsiz, hissiyatı ile kalbi yalanlamadan, göz kaymadan iman ile bakabilmek gerekir. Böylesi bakışta Hakk vechede melâike tavrı olarak müşahede edilemez. Hakk kulun böylesi hâl-i istğirâk bakışında kendisini, kulunun bakış melâikesi üzeri vechelendirir.

Sözlük

Üveysi

Hakk’a talip bir insanın biat ettiği piri olmadan melekler tarafından veya zamanın büyük pirleri tarafından batınen yetiştirilmesine üveysilik denir. İslamda i...

Üveysi nedir?
Sözlük

Seyr-ü Sefer

Cihad-ı ekberde kulun bir taraftan masivadaki nefsi ile mücadelesi bir taraftan da Hakk’a kavuşmanın ibadet mücahedesi ile tecelli ve zuhurda tevhidin müşahede ...

Seyr-ü Sefer nedir?
Sözlük

Sevap

İbadette gayretkar kulun çalışmasına karşılık ihsan edilen ilahi nimet ve lütuflardır....

Sevap nedir?
Sözlük

Amel

Niyetin, gayret üzeri kulun fiilinde belirmesi işine amel denir. Kulun niyeti ihlâs üzeri güzel ise niyetinin akıbeti olan ameli de güzel olur. Dinimiz iman ve...

Amel nedir?
Sözlük

Vâkıf

Canı ve serveti ile Hakk’a beklentisiz olarak kendisini adayan tevekkül ehline denir. Vakıf, sıddiklerin yaşam biçimlerindeki ahlaklarına işaret eden manevi ünv...

Vâkıf nedir?
Sözlük

Dergah

Pir tekkesine dergah denir. Pirin irfan ve tasarrufu altında muhabbete erilen, zikir ve ibadet edilen; çile çıkartılmaya müsait nafile ibadet (hizmet) mekanlara...

Dergah nedir?
Sözlük

Aşk

Aşk, kulun Hakk’ı, hikmeti üzeri ayet, sıfat, esmalar, hadis ve hadis-i kudsiler üzeri anlayabilmenin kavrayış kolaylığını sağlayan bir kuvvet açılımımız olarak...

Aşk nedir?
Sözlük

Ben

Bütün amellerin insanda anlatılan doğrultuda cem’ edilişi sonucu, insanın nefs-i natıka olarak hepsine aşkın bulunduğu varoluş durumu, ben olmaklığıdır. İnsan b...

Ben nedir?
Sözlük

Derya Kurmak

Erenlerin kâinattaki ay, ateş, su, resim veya parlak ve düz objeler üzerinden ilm-i havassta zikirleri üzeri irade ettiklerinin kader ve kazasını görmeye çalışm...

Derya Kurmak nedir?
Sözlük

Şah-en Şah

Şah-en Şah, şahların şahı anlamında kullanılır. Bu makamdan kast, Hz. Allah-u Âlemin, Rabb-ül Âlemin nurları ile şahsının diriliğinin ahadiyetinde bulunuşudur....

Şah-en Şah nedir?