Vech nedir, Vech ne demek?

Salikin, Hakk’ı sıfat, esma ve ayette biçimlendiği tavırlarında ferasetinin yetkinliği ile müşahede edişinde beliren ilahi tavırlarının zuhur hâline vech denir. Bu bağlamda vech ile suret bir birleri ile karıştırılmamalıdır. Suret, mümkinatın görünüşleri ile alakadar bir kavramdır, vech ise Hakk’ın suretler üzerinden ulvi tavırlarda bulunuşuyla fiilde manen biçimlenişi tavırlarına denir.

Vechte seyir eden salik, ihsanın nihayetindedir. Çünkü vechte müşahede hâli, salikin melekeleri üzerinden Hakk’ı görür gibi olmanın ihsan hâlinde seyir etmesi değil meleklerin melâikeler olarak, Hakk’ın sıfat, esma ve ayet tavırlarında karakterize olan biçimlenişlerine yani vechelenişlerine ayn-el yakin ve hak-el yakin şahid olması ihsan hâlinde seyir etmesidir.

Böylesi ihsanda sufi, melekeleri ile Hakk’ı sıfat, ayet ve esma tavırlarında melâike durumunda müşahede eder. Bu da Hakk’ın mümin kulun müşahedesinde sıfat, ayet ve esmada hüküm veren ilahlık tavrında bulunuşudur.

Kulun başta imanı olmak üzere aşk, korku, hayâ vb melekeleri ile Hakk’ı, sıfat esma ve ayette vechelenişinin melâike tavırında olarak müşahede etmesi, ahadiyeti sebebi ile Hakk şahsının müşahede edilmemesi, bundan dolayı da O’nun bilinmek için melâike tavırlarında bulunması zorunluluğu sebebiyledir.

Salik kul, Hakk’ı müşahede edişi durumlarında O’nu, melâike tavırlarında vechhelenişinin zuhurunda bulur.

Hakk’ın baki olan vechi ise, kulun Hakk’ı her vechesinde müşahede edişinde sıfat, esma, ayet ve melâikenin farkındalığında olmadan onlara gaybette bulunuşu ile, Hakk’ı tavırlarında değişmeyen varlık oluşunda müşahede edişidir.

Vecheler ve vechelerin melâike durumu değişir, ama Hakk vechelerinde, değişmeyen varlık olarak bâki olandır.

Veçhelerine ve vechelerini oluşturan melâikelerine aşkın olan veche sahibine suretsiz, hissiyatı ile kalbi yalanlamadan, göz kaymadan iman ile bakabilmek gerekir. Böylesi bakışta Hakk vechede melâike tavrı olarak müşahede edilemez. Hakk kulun böylesi hâl-i istğirâk bakışında kendisini, kulunun bakış melâikesi üzeri vechelendirir.

Vech ne demek? Paylaşın:
Sözlük

Cezbe

Sekr ve muhabbetin sonucunda, kulun zikr esnasında veya kulun Hakk’ı bir tecellisinde tefekkür ve müşahede edişi hâli üzeri kendinde Hakk’a çekildiği, sükûnet v...

Cezbe nedir?
Sözlük

Hayır

İyilik de diyebileceğimiz hayır, Hayır-ı Mutlak olan Hakk’ın ulvi sıfatları ile örtüştüren ihlâs temelli niyet ve amellerimizin tamamında beliren, Hakk’ın rahim...

Hayır nedir?
Sözlük

Üstünlük veya Büyüklük

Herkesin kendi ilkeleri, ananeleri, temel ihtiyaçları (idare ve idame dahilinde) çıkarları doğrultusunda büyükleri var. Bir var diğer varlara varlık verdiği yö...

Üstünlük veya Büyüklük nedir?
Sözlük

Gözcü ve Gezginci

Feraseti ile mümin kul, Hakk ile âlemleri murakabe ediyorsa gözcüdür. Murakabe ettiği âlemleri gözleyişinde, kavrayarak manevi hâller ile hâlleniyorsa eğer gezg...

Gözcü ve Gezginci nedir?
Sözlük

Vech

Salikin, Hakk’ı sıfat, esma ve ayette biçimlendiği tavırlarında ferasetinin yetkinliği ile müşahede edişinde beliren ilahi tavırlarının zuhur hâline vech denir....

Vech nedir?
Sözlük

Zühd

Dünya işleri ve menfaatlerinden uzaklaşarak sufilerin nefsani arzu ve isteklerinden kurtulmaya çalışmaları ve kendilerini ibadete vermelerine zühd denir. Bu ba...

Zühd nedir?
Sözlük

Şevk

Şiddetli arzu, iradedeki irad etme kuvveti anlamına gelen şevk, aşık kulun Hakk’a olan vuslat arzusu ve bu arzusundaki irade etme melekesidir. Şevk melekesine,...

Şevk nedir?
Sözlük

Sitem

Sitem her şeyi Hakk’tan bilen salikin, Hakk’tan geldiğinin imanı ile karşılaştığı imtahanlardaki müsibet ve belalara karşı yakarma ve yalvarma ile Hakk’a rücu h...

Sitem nedir?
Sözlük

Kırklar

Kırklar, zamanının insanlık içindeki ahlak direkleridirler. Rivayetlere göre on sekiz veya yirmi tanesi kadın erenlerdendir....

Kırklar nedir?
Sözlük

Fenâ Mertebeleri

Fenâ, yokluk, yok olma mânasına gelir. Evliyaullaha göre fenâ seyirleri kulun günah ve masiva hâllerinde fenâ bulması ve Allah’ın ahlakı ile ahlaklanma seyrler...

Fenâ Mertebeleri nedir?