İhsan nedir, İhsan ne demek?

Hz. Resul, Ahadiyet sırrı gereği Cenab’ı Hakk’ın zatının bilinemeyeceğinden değil âlemlerde afakî, insanda enfüsi olarak görülmeyeceğinden sebebiyet olsa gerek ki “ihsan Hakk’ı görür gibi ibadet etmektir” buyurmaktadır. İhsana eren bir abid için abiddir denilebilinir. Çünkü abid kişidir ki ibadetini ihsan üzeri yapmaktadır.

İhsana eren sireten ihlâs üzeri imanda yani samimiyet üzerine Hakk’ın varlığını kabulde, kıblesi Hakk olarak niyette O’na yönelmiştir. Bu yönelmede tefekkürü itibarı ile O’nun huzurunda olduğunun bilinci ile kendisine dışsal bir varlık gibi hüsn-ü zann üzeri sireten veçhelenmesinin karşısındaymışçasına O’na ibadet eder. Böylesi ibadet sonucunda amelde de ihsana erilir.

İhsan iman, ihlâs, niyet ile Hakk’ın huzurunda O’na ibadet hâlinde bulunmaktır; elbette ki O’nu görürcesine.

İhsana ermesi ile abid olan kul fıtratı gereği bir taraftan Hakk’ı bilmenin tevhid seyrinde tefekkürde, bir taraftan da Hakk’ı ibadetleri doğrultusunda ahlakı üzeri yaşamasının ve O’nun iradesi doğrultusunda yaşaması sebebiyle tevhidin tevekkül seyrindedir.

Tevhid, tefekkürün sonucu olarak her şeyi Hakk görmek değil, Her şeyde Hakk’ı müşahede etmektir.

Tevhid tevekkülün sonucu olarak da her şey üzerinden Hakk’ı sıfat, esma ve ayetleri üzeri yaşamaktır.

Âlemler bize Hakk’ı göstermezler, sadece Hakk’ın yaratıcı olarak var olduğunun işaretçisi ve delili olan ayetler olarak görünürler. Bu da âlemlerin Hakk olduğu anlamını değil, Hakk’ın varlığını âlemler üzerinden bileceğimiz anlamını taşır.

Âlemler üzerinden Hakk’ın var olduğunu akıl yolu ile sadece biliriz. Âlemler üzerinde Hakk’ı müşahede etmemiz sadece iman iledir. Bu da imanın, Hakk’ın varlığını müşahede ederek bilmek için zorunlu olduğunu gösterir.

İman ihsanına eren kul evvela iman-ı gaybi düzeyinde Hakk’ın varlığından emin olmanın ibadet durumunda Hakk’a yakindir.

İhsan ne demek? Paylaşın:
Sözlük

Reca

Reca umut etmek anlamını taşır. Kul her ne kadar duanın kabul edilmesi recasında bulunsa da kimi velayet ehli veliler için dua edenin kendi nefsi için taleplerd...

Reca nedir?
Sözlük

Üç Yüz Altmış Altılar

İnsan bedenindeki nurani kapıların temsilcileri olarak, her kapıyı ayrı ayrı temsil eden erenlerdir....

Üç Yüz Altmış Altılar nedir?
Sözlük

Rıza

Memnun kılmak, memnun edilmek anlamlarını taşır. Sufiler için rıza, Hakk’ın memnuniyetini gözlemek ve Hakk’ın kendilerinden memnuniyeti ile memnun olmak anlamın...

Rıza nedir?
Sözlük

Sitem

Sitem her şeyi Hakk’tan bilen salikin, Hakk’tan geldiğinin imanı ile karşılaştığı imtahanlardaki müsibet ve belalara karşı yakarma ve yalvarma ile Hakk’a rücu h...

Sitem nedir?
Sözlük

Gaflet

Tâat ehlinin, imtahan ehli olarak karşılaştıkları hadiselerde Hakk’ı gözlerken, Hakk’a gafil olup (dikkat etmemek, farkındalığa gelmemek anlamında kullanılmıştı...

Gaflet nedir?
Sözlük

Eba Vakt

Zamanın babası anlamına gelen eba vakt, zamanın koşullarından etkilenmeden Hakk’ın iradesi üzeri sufilerin vakti yaşamalarına denir. Ayrıca âlemlerde tecelli ed...

Eba Vakt nedir?
Sözlük

Fenâ Mertebeleri

Fenâ, yokluk, yok olma mânasına gelir. Evliyaullaha göre fenâ seyirleri kulun günah ve masiva hâllerinde fenâ bulması ve Allah’ın ahlakı ile ahlaklanma seyrler...

Fenâ Mertebeleri nedir?
Sözlük

Tâlib

Salik kula, Hakk’ı talep etmesi sebebiyle talib veya mürid denir. Talibten kinaye ders gören müride ise talebe denir. ...

Tâlib nedir?
Sözlük

Hile-i Rabbani

Hile, kişinin hayrı için bir şey üzerinden tedbir alması ve tedbir aldığı şey üzerinden aldatmada bulunması anlamına gelir. Yani maksad üzeri kişinin maksadını ...

Hile-i Rabbani nedir?
Sözlük

Sidret-ül Müntehâ

Yedinci gök katında kevni âlemlerin son perdesine sidret-ül müntehâ denir. Muhabbet ve böylesi zikir, ağız tecellisi olan sidret-ül müntehâdaki Hakk tecellisin...

Sidret-ül Müntehâ nedir?