Gaybet nedir?

Sekrin fazlalığı, muhabbetin fazlalığındandır. Sekr hâlinde bulunan salikin ya sekrin cûşlarında ya da müşahede cezbesinde iken eşyanın kendisinden gayb oluşu, olay ve olguların hissiyatından soyunuşu hâline gaybet denir.

Gaybet, sekirdeki sufinin muhabbetinin cûşlarında ve müşahedenin cezbe hâlinde Hakk nurunun tecellisi sonucunda, eşyanın algısından soyunarak, eşyanın değil kendinde algının gayb oluşunda gerçekleşir. Sufinin müşahededeki cezbesinde, eşyaya aşkın bir bakışım hâli olan Hakk’ın tecellileri ve zuhûru seyirleri de gaybettendir.

Böylesi gaybette eşya unutulmuş, ve algılanmaz olduğundan fenâ bulmuştur.

Böylesi gaybet hâlinde bulunan sufinin halk arasındaki ismi mecnundur.

Gaybette bulunan sufi, “O’nun veçhinden başka her şey helak olucudur” (Kassas, 88) ayetinin tevil mânası tecellilerinden ve “her nereye dönerseniz Allah’ın veçhi oradadır” ayetinin tefsir mânası tecellisinde seyir ediyordur.

Gaybet iki hâl üzeridir. Bunlar sufinin cezbe sonucunda eşyadan yana gaybda oluşu ve eşyadan yana gaybda oluşu ile beraber Hakk’ın huzurunda bulunuşu hâlleridir. Zaten ayn-el yakin ve hak-el yakin müşahede Hakk’ın huzurunda kulun bulunuş hâlleridir. Böylesi Hakk’ın huzurunda bulunan kul, Hakk’ın tecelli ve zuhûr veçhelerinin seyrindedir. Gaybetin şiddetli oluşu Hakk’ın veçhelerinde seyir etme muhabbetinin ekmel olmasını sağlar.

Gaybet hâlinde bulunan kulun müşahede seyri iki iman hâli üzeri gerçekleşir.

Sufi, kendisi ve üstadı da dahil olmak üzere âlemler üzerinden (eşya üzerinden de denilebilir) sıfat, ayet ve esma tecellisinde seyreden Hakk’ın tavırlarını, eşyanın üzerinden tecelli eden Hakk olarak müşahedesi gaybetteki birinci iman seyridir. Sufinin, Hakk’ın âlemlerdeki ulvi varlıksal seyrinin kendisinde, eşyanın vehmedilmesinden uzak eşya üzerindeki aşkın oluşunun fiili hâli üzeri, tavırlarda fail olan Hakk’ı zuhur hâlinde aşikâr müşahede edişi, gaybetteki ikinci iman seyridir.

Birinci tevhid seyrinde salik tecellinin, ikinci tevhid seyrinde ise zuhura gelişin hâl müşahedesindedir. Birincide salik kendisi, üstadı ve eşyadan tecelli eden Hakk’a iman ile şahittir, ikincide ise salik eşyanın değil sadece Hakk’ın zuhuruna iman ile şahittir.

Birinci seyirde salik, iman etmenin tevhid seyrinde teşbihtedir, ikinci seyirde ise salik, iman etmenin tevhid seyrinde tenzihtedir.

Sözlük

Korku (Havf)

Korku tefekkürden daha çok tevekkül hâllerine sebeptir. Lakin salik bir müminin tevekkülü de aşk ile ekmelleşir. İlahi aşkı veya şevki olmayanın bu dünyada Hakk...

Korku (Havf) nedir?
Sözlük

Vücud

Vücud var olanın niteliksel ve niceliksel bulunduğu duruma denir. Var olanın varoluş sıfatları sebebi ile vücud durumuna varlık da denir. Varlıkların bulunduğu...

Vücud nedir?
Sözlük

Eşya

Hakk’ın kendi nuru ile tecellisi sonucu (sünnetullah üzeri) var ettiği mahlukatının bir birlerinin varoluşunun nesnesi olmaları ve Hakk ile var olan mahlukattan...

Eşya nedir?
Sözlük

Perde

Kulun yaratılışı icabı kulluk örtüsünde Hakk ile arasında nurdan ve zulmetten Hakk’a örtünmesine sebep çokluk seyrinin tamamına perde denir. Perdeler kulun kull...

Perde nedir?
Sözlük

Ünsiyet

Ünsiyet, ilişki kurmak, arkadaşlık, dostluk mânalarına gelir. Sufiler için ise ünsiyet, kulun Hakk ile olan iman karibliğinde Hakk’ı, kulluğunun perdesi üzeri ...

Ünsiyet nedir?
Sözlük

Devir içinde Devir Var etmek

Veli kulun, zaman içinde farklı zamanlarda bulunabilme ve başka insanları da bulundurabilme nimetine denir. Ruh kuvveti ile birçok yerde bulunabilmeyi ve yaşay...

Devir içinde Devir Var etmek nedir?
Sözlük

Kerribiyyun ve Huddem

Bu ilim uygulaması sonucunda kula hizmet eden melekler kerribiyyun melekleri olarak kulda, kulun feraset ve tasarruf meleklerinde hizmet ederek biçimlenirler. H...

Kerribiyyun ve Huddem nedir?
Sözlük

Ferid-ün Efrad

Ferid benzeri olmayan, yekta, tek anlamlarına gelse de ferid Hakk şahsının yekliği ve benzersizliğinden kinaye ahadiyet içkinliğinde Hakk şahsı için kullanılır....

Ferid-ün Efrad nedir?
Sözlük

Silsile

Silsile ard arda sıralanmış, bir birine bağlanan veya zincir anlamına gelir. Tasavvufta, kişinin manen füyuzatından istifade ettiği pirin ruhen ve nuren bağlı o...

Silsile nedir?
Sözlük

Kutb-ül Ferasi

Ferasetten kinaye olarak kutb-ül ferasi, feraseti ile mâna zevkinin doruğunda seyr eden eden, her an ilhamatlar, doğuşatlar ile varidat seyrinde olan yakin mert...

Kutb-ül Ferasi nedir?