Gaybet nedir, Gaybet ne demek?

Sekrin fazlalığı, muhabbetin fazlalığındandır. Sekr hâlinde bulunan salikin ya sekrin cûşlarında ya da müşahede cezbesinde iken eşyanın kendisinden gayb oluşu, olay ve olguların hissiyatından soyunuşu hâline gaybet denir.

Gaybet, sekirdeki sufinin muhabbetinin cûşlarında ve müşahedenin cezbe hâlinde Hakk nurunun tecellisi sonucunda, eşyanın algısından soyunarak, eşyanın değil kendinde algının gayb oluşunda gerçekleşir. Sufinin müşahededeki cezbesinde, eşyaya aşkın bir bakışım hâli olan Hakk’ın tecellileri ve zuhûru seyirleri de gaybettendir.

Böylesi gaybette eşya unutulmuş, ve algılanmaz olduğundan fenâ bulmuştur.

Böylesi gaybet hâlinde bulunan sufinin halk arasındaki ismi mecnundur.

Gaybette bulunan sufi, “O’nun veçhinden başka her şey helak olucudur” (Kassas, 88) ayetinin tevil mânası tecellilerinden ve “her nereye dönerseniz Allah’ın veçhi oradadır” ayetinin tefsir mânası tecellisinde seyir ediyordur.

Gaybet iki hâl üzeridir. Bunlar sufinin cezbe sonucunda eşyadan yana gaybda oluşu ve eşyadan yana gaybda oluşu ile beraber Hakk’ın huzurunda bulunuşu hâlleridir. Zaten ayn-el yakin ve hak-el yakin müşahede Hakk’ın huzurunda kulun bulunuş hâlleridir. Böylesi Hakk’ın huzurunda bulunan kul, Hakk’ın tecelli ve zuhûr veçhelerinin seyrindedir. Gaybetin şiddetli oluşu Hakk’ın veçhelerinde seyir etme muhabbetinin ekmel olmasını sağlar.

Gaybet hâlinde bulunan kulun müşahede seyri iki iman hâli üzeri gerçekleşir.

Sufi, kendisi ve üstadı da dahil olmak üzere âlemler üzerinden (eşya üzerinden de denilebilir) sıfat, ayet ve esma tecellisinde seyreden Hakk’ın tavırlarını, eşyanın üzerinden tecelli eden Hakk olarak müşahedesi gaybetteki birinci iman seyridir. Sufinin, Hakk’ın âlemlerdeki ulvi varlıksal seyrinin kendisinde, eşyanın vehmedilmesinden uzak eşya üzerindeki aşkın oluşunun fiili hâli üzeri, tavırlarda fail olan Hakk’ı zuhur hâlinde aşikâr müşahede edişi, gaybetteki ikinci iman seyridir.

Birinci tevhid seyrinde salik tecellinin, ikinci tevhid seyrinde ise zuhura gelişin hâl müşahedesindedir. Birincide salik kendisi, üstadı ve eşyadan tecelli eden Hakk’a iman ile şahittir, ikincide ise salik eşyanın değil sadece Hakk’ın zuhuruna iman ile şahittir.

Birinci seyirde salik, iman etmenin tevhid seyrinde teşbihtedir, ikinci seyirde ise salik, iman etmenin tevhid seyrinde tenzihtedir.

Gaybet ne demek? Paylaşın:
Sözlük

Naz

Kulun Hakk’a olan muhabbeti sebebi ile Hakk’ın tecellileri karşısında muhabbetindeki samimiyet ile aksi tavır sergilemesine naz denir. Naz, salikin kendini beğe...

Naz nedir?
Sözlük

Takva

Takva, kulu Hakk’a örten her türlü olay ve olgunun masiva oluşundan dolayı, masivadan ve günahlardan korunmaya çalışmasıdır. ...

Takva nedir?
Sözlük

Dehr

Dehr zaman, devir, çağ anlamlarına gelir. Ehli için dehr, insan ile vakit farkındalığı oluştuğundan dolayı insanın zaman varlığı olduğu anlamında kullanılır. Bu...

Dehr nedir?
Sözlük

İdealar

İdealar her ne kadar felsefi bir konu olsa da Plato’nun idealar görüşü mutasavvıfların ilgi konusu olmuştur. Zaten idealar bahsi sebebiyle ehli keşif mutasavvıf...

İdealar nedir?
Sözlük

Vahdet-i Kusud

Kasıd kasd eden, niyet eden ve isteyen anlamlarına gelir. Kasıddan kinaye kusud niyetler, ayrıştırmalar mânasında kullanılır. Vahdet-i Kusud, Hakk Teâla’nın mah...

Vahdet-i Kusud nedir?
Sözlük

İbadet

İbadet, ibadet edilenin iradesini yerine getirilmesi için, ibadet edilene sonuçta hizmet etmektir. Hizmet Hakk’ın iradesinin yerine getirilişidir ki bu açıdan ...

İbadet nedir?
Sözlük

Tarik-i Küfr

Küfür örtme mânasına gelir. Tarik-i küfr hakikate ait bazı bilgilerin, ehli olmayanların anlamaması, ehli olanların ise hem biatındaki imanlarının sınanması hem...

Tarik-i Küfr nedir?
Sözlük

Muvahhid

Muvahhid, Hakk’ın tekliğine ve birliğine iman ederek Hakk’ı hakkıyla bilen, istidadınca Hakk’ı esma-i hassı doğrultusunda fıtratı üzeri fiillerinde ahlakınca te...

Muvahhid nedir?
Sözlük

Nücema

Necim yıldız anlamına gelir. Dinin nüceması dinin yıldızları olarak, dine imam düzeyinde hizmetleri ile, hizmetlerinde Hakk’ı bulan velayet ehline denir. Bu eh...

Nücema nedir?
Sözlük

Muhabbet

Sevgi, sevmek mânalarına gelen muhabbet sufinin özü itibarıyla Hakk’a meyletmesi ve sohbetinde bulunması anlamını taşır. Muhabbet iki hâl üzeridir. Bunlar: 1)...

Muhabbet nedir?