Gaybet nedir?

Sekrin fazlalığı, muhabbetin fazlalığındandır. Sekr hâlinde bulunan salikin ya sekrin cûşlarında ya da müşahede cezbesinde iken eşyanın kendisinden gayb oluşu, olay ve olguların hissiyatından soyunuşu hâline gaybet denir.

Gaybet, sekirdeki sufinin muhabbetinin cûşlarında ve müşahedenin cezbe hâlinde Hakk nurunun tecellisi sonucunda, eşyanın algısından soyunarak, eşyanın değil kendinde algının gayb oluşunda gerçekleşir. Sufinin müşahededeki cezbesinde, eşyaya aşkın bir bakışım hâli olan Hakk’ın tecellileri ve zuhûru seyirleri de gaybettendir.

Böylesi gaybette eşya unutulmuş, ve algılanmaz olduğundan fenâ bulmuştur.

Böylesi gaybet hâlinde bulunan sufinin halk arasındaki ismi mecnundur.

Gaybette bulunan sufi, “O’nun veçhinden başka her şey helak olucudur” (Kassas, 88) ayetinin tevil mânası tecellilerinden ve “her nereye dönerseniz Allah’ın veçhi oradadır” ayetinin tefsir mânası tecellisinde seyir ediyordur.

Gaybet iki hâl üzeridir. Bunlar sufinin cezbe sonucunda eşyadan yana gaybda oluşu ve eşyadan yana gaybda oluşu ile beraber Hakk’ın huzurunda bulunuşu hâlleridir. Zaten ayn-el yakin ve hak-el yakin müşahede Hakk’ın huzurunda kulun bulunuş hâlleridir. Böylesi Hakk’ın huzurunda bulunan kul, Hakk’ın tecelli ve zuhûr veçhelerinin seyrindedir. Gaybetin şiddetli oluşu Hakk’ın veçhelerinde seyir etme muhabbetinin ekmel olmasını sağlar.

Gaybet hâlinde bulunan kulun müşahede seyri iki iman hâli üzeri gerçekleşir.

Sufi, kendisi ve üstadı da dahil olmak üzere âlemler üzerinden (eşya üzerinden de denilebilir) sıfat, ayet ve esma tecellisinde seyreden Hakk’ın tavırlarını, eşyanın üzerinden tecelli eden Hakk olarak müşahedesi gaybetteki birinci iman seyridir. Sufinin, Hakk’ın âlemlerdeki ulvi varlıksal seyrinin kendisinde, eşyanın vehmedilmesinden uzak eşya üzerindeki aşkın oluşunun fiili hâli üzeri, tavırlarda fail olan Hakk’ı zuhur hâlinde aşikâr müşahede edişi, gaybetteki ikinci iman seyridir.

Birinci tevhid seyrinde salik tecellinin, ikinci tevhid seyrinde ise zuhura gelişin hâl müşahedesindedir. Birincide salik kendisi, üstadı ve eşyadan tecelli eden Hakk’a iman ile şahittir, ikincide ise salik eşyanın değil sadece Hakk’ın zuhuruna iman ile şahittir.

Birinci seyirde salik, iman etmenin tevhid seyrinde teşbihtedir, ikinci seyirde ise salik, iman etmenin tevhid seyrinde tenzihtedir.

Sözlük

Yediler

Yediler, mekandan, karalardan sorumlu velilerdirler....

Yediler nedir?
Sözlük

Mümkin-i Vücud

Mevcudiyeti ile sınırlı ve varlığı ile kalıcı olmayan, kaderde var oluşu ile mümkin olan varoluşlara surette vücud sıfatlarını işareten mümkin-i vücud denilmişt...

Mümkin-i Vücud nedir?
Sözlük

Mücahede

Kulun Hakk ve dinine gayreti melekesinin kulda coşkunluk oluşturması, kulu amele sevk edişi ile alakadardır. Kulun gayreti sonucu Hakk ve dinine hizmet etmenin ...

Mücahede nedir?
Sözlük

Tövbe (Tevbe)

Kulun işlediği günah ve yaşadığı masiva durumlarından, pişmanlık üzeri niyette Hakk’a rücu etmesi amelde işlediği günah ve masivalara dönmemek için azm etmesine...

Tövbe (Tevbe) nedir?
Sözlük

Tâlib

Salik kula, Hakk’ı talep etmesi sebebiyle talib veya mürid denir. Talibten kinaye ders gören müride ise talebe denir. ...

Tâlib nedir?
Sözlük

Fetâ

Genç ve delikanlı anlamlarında da kullanılan fetâ, tasavvufta mücadeleci ve mücahedeci olan, Hakk için yarışarak, Hakk için nefsinin heva, zan ve kötü huylarını...

Fetâ nedir?
Sözlük

Vahidiyet - Şey-i Vahid

Hakk’ın hakikatte varlığının mevcudatla olan birlik seyrinde Rabb-ül Âlemin oluşunun hakikat sıfatına vahidiyet denir. Hakk, Rabb-ül Âlemin olarak ise şey-i va...

Vahidiyet - Şey-i Vahid nedir?
Sözlük

Tasarruf

Tasarruf irade kullanmak, idareli sarf etmek, tutum, sahip olmak, anlamlarına gelir. Erenler için tasarruf, ferasetli müminin imanı doğrultusunda, Hakk’ın, üze...

Tasarruf nedir?
Sözlük

Sireten Sünnet

Sireten sünnet, Hz. Resulullahın ilahi sıfatlar, emir ve yasaklar üzeri Allah’ın iradesi doğrultusunda biçimlenen yaşam ve davranış ahlakıdır. Bu ahlakın tamamı...

Sireten Sünnet nedir?
Sözlük

Suret

Suret biçim, görünüş, dıştaki görünüş şekli vb mânalara gelir. Aslında ise suret, belli sıfatlar (nitekil, nicelik) üzeri mevcudatın görünüş biçimleridir. Bu b...

Suret nedir?