Muhabbet nedir?

Sevgi, sevmek mânalarına gelen muhabbet sufinin özü itibarıyla Hakk’a meyletmesi ve sohbetinde bulunması anlamını taşır.

Muhabbet iki hâl üzeridir. Bunlar:

1) Hakk sevgisi ile kulun Hakk sohbetinde bulunuşu,

2) sufinin Hakk’a olan muhabbetinin şiddeti sonucunda Hakk’ın kendisinde tecelli etmesi kadar, sufinin coşkunlukta konuşurken, konuşanın Hakk olması sebebi ile O’nun sohbetinde bulunmasıdır.

Birinci muhabbette kişi muhabbetteki sevgisi kadar nasiplenir. İkinci muhabbette ise sufi kendisinde tecelli eden Hakk’ın muhabbetinin bereketinden nasiplenir.

Sufinin Hakk’a olan muhabbetinin çokluğu, şiddeti ilahi aşktır. İlahi aşka eren sufi Hakk’ı zuhûrda müşahede etme bereketine erişmesi ile muhabbetullaha ermiş olur. Pir muhabbetinde, muhabbetteki sevginin şiddeti kadar sevenin, sevilen ile arasında telepatik bir bağ kurulur. Bu ferasette seyir etmektir. Böylesi muhabbette talip, muhabbeti kadar pirinin sohbet muhabbetinde kendi nefsi ile yüzleşir. Pirin muhabbetinin ayna olmasında, kendi ile kendisinde yüzleşen talip, varsa kusuru, pişmanlık veya hayâ yanışı ile düzelir. Talip muhabbette samimi değil ise eğer kudret aynası olan pir muhabbetinin ayna oluşuna tahammül edemez.

İnsana bu yolda en zor gelen hadiselerden bir tanesi de, muhabbeti yoksa eğer kendi nefsi ile yüzleşmeye tahammül edememesidir.

Pir, muhabbetinde sahv hâli üzeridir. Salik ise Hakk’ı müşahedenin sekrinde yada kendi hâli üzeri cüş ve cezbededir. Bazı pirlerde gaybet hâli üzeri doğuşatların vuku bulması ile sohbet mahiyetinde muhabbet etmeleri de vakidir.

Muhabbet dediğimiz yerlerin ve göklerin bir olduğu, göklerde olanın yerde zuhurda aşikar bulunduğu, veli kulun dilinden Hakk Teâla’nın kelam buyurduğu bir andan ibarettir ki; bu anda Hakk Teâla’ya talip olan kullar, kişiliklerine ve bütün iradi beklenti durumlarına aşkın, ruhaniyetlerine içkin bütûnsal varlık durumları ile sakinede var iken, Hakk Teâla’yı ilahi kavrayışta müşahede ederler. Bu durum surette kılınan namazın hâli olmasa da salâttan murad edilen gaye olarak salât hâlidir.

Talip kişi ilahi müşahedede Hakk’ı, varlığının üzerindeki hak sıfatınca müşahede eder. Böylesi muhabbette tecelli eden ilahi nur, ilimde ve hâl dediğimiz ilahi nişan ve mânalarda talip olan kula, talep ettiği Hakk ile yüzleşmesini nasip ettirir. Bu da talip kulun sakinede, varlığının asli, ilahi ve pek yüce olan varlığı yani Hakk Teâla’yı suretlere aşkın mâna ve müşahede hâl nişanları üzeri zevk edişi olup; bu biçimde Hakk katı olan kâmil insandan edinilen ilm-i ledûn bilgisi, talip kulun irfan bilgisi olur. Ve bizim muhabbet dediğimiz, böylesi biçimde irfan bilgisi edinilen iman, aşk ve sevgi temelli sohbet edilen durumlardır. Erenler Hakk’ın veli kulunun dilinden tecelli ettiği muhabbet sohbeti için kazası olmayan namazdır derler.

Sözlük

Beyan

Belli bir maksad ve fikri belli bir söz ve fiille açığa çıkarmaya beyan etme denir. Her beyan içerdiği maksad ve fikrin yorum düzeyinde betimlenmesidir....

Beyan nedir?
Sözlük

Vahdet

Vahdet birlik anlamına gelir. Ehl-i mutasavvuf için vahdet, Hakk’ın âlemlerdeki varlık seyrinde mahlukat ile bir olduğuna yorumlanır. Lakin Hakk’ın, şahsında ah...

Vahdet nedir?
Sözlük

Bekâ Seyri

Bekâ seyrinde ise kul, kulluk perdesinin örtüsünden soyunmuş olarak marifetullah üzeri Hakk’ı hakkınca esma-i hassı üzeri yaşayandır. Ehlince bekâ seyri ilahi a...

Bekâ Seyri nedir?
Sözlük

Çile

Çile kelimesi Farsça’da kırk anlamına gelir. Sufilerin Hakk’a vuslat için günahlarında arınmasının kefareti olan zühd, fakirlik ve melamet üzeri horlandıkları v...

Çile nedir?
Sözlük

Kadim

Lügat tanımı ile kadim; eski, eski zaman, öncelikli olan, başlangıcı bilinmeyen anlamlarında kullanılır. Kadim kavramı içeriği aynı harf kökenlerinden türemiş o...

Kadim nedir?
Sözlük

İman

Allah’ın varlığından ihlâs ile emin olunan manevi hâl durumudur. İman, iman-ı gaybi ve iman-ı şuhudi olmak üzere iki durumda İslam olanda görünür. İman-ı gaybi...

İman nedir?
Sözlük

Mümin

Hz. Allah’ın varlığından emin, O’nu sıfat, esma ve ayetleri üzeri eminlikte müşahede eden, hanif olan abidin sıfat adıdır. Mümin, Hakk’ın varlığından emin olan...

Mümin nedir?
Sözlük

Vech

Salikin, Hakk’ı sıfat, esma ve ayette biçimlendiği tavırlarında ferasetinin yetkinliği ile müşahede edişinde beliren ilahi tavırlarının zuhur hâline vech denir....

Vech nedir?
Sözlük

Hüzün

Hüzün, müminin çileli yaşam döneminde beden kabuğunda, sebat ve sabır hâli üzeri kederli ve sıkıntılı olduğu kabz hâlidir. Aşık kulun, Hakk’tan ayrılığı sebebi ...

Hüzün nedir?
Sözlük

Melek

Hakk, nurunun kuvvet açılımını belli sıfatlar ile biçimlendirdiğinden dolayı var edilmiş nurani saf ve arı mevcudatlara melek denir. Meleklerin başlangıcı Hakk’...

Melek nedir?