Edep nedir, Edep ne demek?

Edep, Hakk’a muhabbetimiz sebebi ile O’ndan korkma ve hayâ’ etme melekelerimizin sonucunda oluşan, kendimizi kontrol ve disiplin altına alma melekemizle, Hakk’ın huzurunda sireten dünyevi ve nefsani iradelerimiz (heva) ve akla gelen vesveseleri kontrol ile savmamızla, amelen ise bedenimizi keyfi hareketlerden yana disiplin altına alarak kontrol ediş amellerimizin ahlak biçimine denir. Bu velayette edep hâlidir.

Edebin zıddı olan hâl şımarıklık ve küstahlıktır. Edepte esas olan, kişinin kendisine varlık vermemesi hâllerinde incelmesidir. Kişinin fütüvvetinde tevazu, nezaket ve letafetle lütufkar oluşu ve kavl-i leyyinde (tatlı dille) belagatla konuşma da peygamber ahlakı olarak nübüvetin hizmet edebindendir.

Velayette edebin kemâlatı sükûttadır; nübüvette ise tevazu, merhamet, nezaket ile lütufkar olarak kulları muhatap almak ile hizmet etmektir. Başta edep olmak üzere hayâ, sükût, tevazu, huzur, Hakk’a bakan iman yönümüz olarak Hakk’ın, üzerinde zuhûra geldiği mürşid-i kâmil huzurunda, O’nun ahlak seyrindeki nazarı ile kemâlatını bulan hâllerdir.

Çünkü talip olan tenzihteki Hakk inanışı ile kendine uzak Rabb’ine, her ne kadar O’nun kendisini gördüğüne ve bildiğine iman etmenin itikatı hâlinde bulunsa da nefsinin kötü hâllerine sınır vurarak helallerde edep ile fiilde bulunamaz. Talip Hakk’ın ilahi tecellisi üzeri yaşayan veli bir kul olan mürşid-i kâmilin muhabbet nefesinde Hakk’ın zuhûruna şahid olur. Böylece teşbihte Hakk’ı müşahede eden kul olarak, şahadet şerbetini içerek manevi hâllerinde olgunlaşır. Çünkü mürşid-i kâmile biatından önce kul Rabb’inin kendisini gördüğünü, duyduğunu, bildiğini ilm-el yakin bilir. Lakin mürşid-i kâmilin biatından sonra Hakk’a talip olan kul, Hakk’ı mürşid-i kâmilin muhabbet nefesinde zuhûrda müşahede eder. Ve talip, mürşid-i kâmilin muhabbet nefesinde feraset seyrinde ayn-el yakin olarak kendisini gören, duyan ve bilen Hakk’a, huzurunda olmanın yakinliğinde iman ederek günah ve masivadan uzak edepte bulunur. Kul muhabbette görüldüğünü gördüğü, duyulduğunu duyduğu, bilindiğini bildiği ferasete varır ise eğer, yakin geldiği Hakk’a şımarmadan, tevazu ile edeplenerek, ahlakında olgunlaşır (kemâle erer). Bu sebepten dolayı “mürşidi olmayanın mürşidi şeytandır” denilmiştir.

Mürşid-i kâmilin muhabbet nefesi, “Âdeme ruhumdan üflediğimde” ayetinin tevil mânası itibarıyla bekâ tecellilerindendir; muhabbette bulunan salik ise bu ayetin fenâ tecellisinde seyreder.

Pirsiz bir tasavvuf düşünülemez. Mürşid-i kâmile biat Resule itâat, Allah’a itâattir” (Nisa, 80) ayetinin tevil mânası itibarıyla ilahi emirlerdendir. Allah’a bu düzeyde itâat eden kul ise pek zor bulunur. Bir mürşid-i kâmilin hak nefesi ve bir hüsn-ü nazarıdır ki kulu Hakk’a vasıl eyler; O’nun kahrda bir nazarı ise kulu Hakk’a cüda eyler.

Edep ne demek? Paylaşın:
Sözlük'de arayın:
Bu web sitesi İstanbul Tevhid Okulu tarafından kurulmuştur.
Sözlük

Kitab-ı Mübin

Kur’an, hakları ve hakikatleri beyan eden kitap olması ile Kitab-ı Mübindir. Sufilerin zevki fikirlerine göre hakikatleri ve hakikatlere varmanın yollarını anl...

Kitab-ı Mübin nedir?
Sözlük

İmamet

Yer yüzünde ikiler de denilen, halifetullah olan Kutb-ül Aktab’a en yakın yardımcı velilerin bulunduğu görev mertebelerine imamet denilir....

İmamet nedir?
Sözlük

Uzlet

Uzlet, yalnızlık, yalnız kalma anlamlarına gelir. Tasavvufta ise kulun, 1) yaşadığı dertler sonucu hüznü, 2) Hakk’a yakin gelmek isterken halktan uzaklaşma ir...

Uzlet nedir?
Sözlük

Levh-i Mahfuz

Levh-i mahfuz korunmuş levhalar anlamına gelir. Bütün mevcudatın kader ve kazasının belirlenmiş olduğu korunmuş levhalar hakkında da bir çok görüş oluşmuştur. ...

Levh-i Mahfuz nedir?
Sözlük

Gölgesiz

Gölgesiz hikmet lisanınca uzantısı olmamak demektir. Yani her şeyi Hakk’tan bilip hüsn-ü zann üzeri bakışımızla, olumsuzlamadan hadiseleri hikmetiyle görme ve k...

Gölgesiz nedir?
Sözlük

Efrad

Efrat, ferdler, askerler anlamında kullanılır. Sıddik olan, kendini Hakk’a vakfetmiş, ferdiyette Hakk’ı bulan velilere efrad denir. Evliyanın büyüklerindendirl...

Efrad nedir?
Sözlük

Sahv

Sahv, ayılma, ayıklık ve uyanıklık anlamlarını taşır. Kimi sufiler için sahv, gaybetten sonra algıya geliş anlamına gelse de kimi sufiler için de sufinin müşah...

Sahv nedir?
Sözlük

Edep

Edep, Hakk’a muhabbetimiz sebebi ile O’ndan korkma ve hayâ’ etme melekelerimizin sonucunda oluşan, kendimizi kontrol ve disiplin altına alma melekemizle, Hakk’ı...

Edep nedir?
Sözlük

Murâkabe

Kulun ibadetinin sonucu olarak muhâdaradaki sükûn ve huzur hâli ile iradi olarak dilediği bir mevzuda veya gayri iradi olarak Hakk’ı ve Hakk’ı gözlemesinin medi...

Murâkabe nedir?
Sözlük

Sâlik

Yolcu da diyebileceğimiz salik, Hakk’ı istikamet edinerek Hakk’a hizmeti gayret edinerek mücadele ve mücahede ile vuslata yol tutan kula denir....

Sâlik nedir?