Düşünce nedir, Düşünce ne demek?

Akletmek mânası ile düşünce, olay ve olguları ve ilişkilerini, irade ve mânaya iye ve içkin olarak ilişkilendirerek farklılıkları üzerinden kavradığımız melekemizin genel adıdır. Düşünce insanda sezgi dahilinde edinilen duygular dahilinde yön bulan bir durumda bulunur. Duygu dahilinde düşünce genelde irade melekemiz önde olarak hayal sultanımız üzerinde gerçekleşir. Kavramsal düzeyde düşüncemiz ise genelde mâna melekemiz önde olarak mantıksal gereksinimler üzerinden irade bularak gerçekleşir.

Düşünce felsefede diyalektik üzerinden, tasavvufta ise tevhid üzerinden kemâlatını bulur. Her hâl-ü kârda düşünce Hakk’ın kelam sıfatı üzeri olay ve olguların dillendirilişi ile kulunu dil ile manen diriltmesi olarak “ona ruhumuzdan üfledik” (Enbiya, 91) ayetinin tecellisi ile kelim esmasında manen var kılışının aracısıdır. Bu bağlamda bizler, Hz. Meryem tecellisi olan saf zihin ve saf nefs sahibi olursak eğer ruhundan üfleyen Hakk’ın melâike tecellisi ile Hz. İsa’nın kendi nefsinde bulduğu hak bilgi üzeri Hakk’ın hakikati üzeri yaşarız.

Diyalektik ile tevhid temel itibarıyla anlamın kavrayış düzeyimde birlenmesi sonucu aynı makaniğe sahiptirler. Lakin aralarındaki temel fark;

1) diyalektik, karşıtlar üzerinden öncelikli olarak olumsuzlama temelinde ilkesel düzeyde kavramlar üzerinden derin düşünme ile gerçekleşir, tevhid ise ilkesi Hakk ve Hakk’ın takdir ettiği haklar olarak Hakk’ı esma ve ayetleri üzeri O’nun varlığını, öncelikli olarak olumlama üzerinden gerçekleşir.

2) diyalektikte bilmenin nesnesi düşünülürken nesnel bir yaklaşım vardır, tevhidde ise bilmenin nesnesine bakılmadan sadece Hakk bilinmeye ve müşahede edilmeye çalışılır. Bu da öznel bir yaklaşımdır.Bu bağlamda felsefede sorgulama nesnesi üzerinden sorgulayarak cevap aranır, tasavvufta ise Hakk üzerinden, Hakk’ın sıfat, esma ve ayetleri üzeri sorgulamanın nesnesi anlamlandırılmaya çalışılır ve Hakk’ın sıfat, esma ve ayetleri üzeri Hakk müşahede edilir.

Düşünce ne demek? Paylaşın:
Sözlük

Makam

Makam bulunulan durumun kalıcılığ, varılarak, durulunacak, kalınılacak yer anlamlarına gelir. Tasavvufta Hakk’ın tecelli ettiği, kokusunu (hissiyatını) veren n...

Makam nedir?
Sözlük

Ben

Bütün amellerin insanda anlatılan doğrultuda cem’ edilişi sonucu, insanın nefs-i natıka olarak hepsine aşkın bulunduğu varoluş durumu, ben olmaklığıdır. İnsan b...

Ben nedir?
Sözlük

Niyet

Kulun kıble edindiği Hakk’a, bütün amellerinde Hakk için olması fikri ile sireten yöneliş durumudur....

Niyet nedir?
Sözlük

Ferâset (Firâset)

Feres at, kısrak anlamına gelir. Feresten kinaye feraset at yetiştiriciliği, binicilik, süvarilik anlamlarına gelse de zeka atına binmeden kinaye zihin açıklığı...

Ferâset (Firâset) nedir?
Sözlük

Beytullah’ın Göğe Yükselişi

Yukarıda anlatılan hâli üzeri salik, kendisini dünyanın günah ve masiva hâllerinden temizleyen pir ve pirlerinin himmeti ile bedeni beytullah olmuş kudsiyette H...

Beytullah’ın Göğe Yükselişi nedir?
Sözlük

Nebi

Nebi, nebe yani haberden kinaye ile haber veren veya getirene denir. Hakk’ın insanlığı kendisine davet etmesi lütfunda, uluhiyetine ve rububiyetine mazhar ettiğ...

Nebi nedir?
Sözlük

Abid

Kıblesi Hakk olan, Hakk’a ibadetinde gayretkar kula abid denir. Abid ibadetinde küre-i arzdaki dünyevilikten temizlenerek arınan kişidir. İmanda ihlâs sireten,...

Abid nedir?
Sözlük

Hayır

İyilik de diyebileceğimiz hayır, Hayır-ı Mutlak olan Hakk’ın ulvi sıfatları ile örtüştüren ihlâs temelli niyet ve amellerimizin tamamında beliren, Hakk’ın rahim...

Hayır nedir?
Sözlük

Mizan

Mizan terazi, ölçü anlamına gelir. Ehli tarafından mizan, Hakk’ın kâinatı belli bir ölçü üzeri kader ve kazada ikame, idare ve idame etmesi sıfatına işareten k...

Mizan nedir?
Sözlük

Sıbgatullah

Sıbga boya, renk anlamına gelir. Sıbgatullah ise Allah’ın boyası anlamında kullanılır. “Biz Allah’ın boyası ile boyanmışızdır, boyası Allah’ınkinden güzel olan ...

Sıbgatullah nedir?