Duygu nedir?

Olgular ve olaylardaki ilişkilerimiz sonucunda sezgilenimlerimiz ve akletmelerimizle etkilenişlerimizde oluşan, tepkisel olarak bize sezgi ve akletmelerimize yön veren kuvveler düzeyinde yönlendirici hâl melekelerimize duygu denir.

Duyu melekelerimizle nesne ile doğrudan ilişkideyizdir; duygu melekelerimizle ise nesne ile kendi üzerimizden ilişkideyizdir; düşünce (akletme) melekelerimizle ise sezgi ve duygu temelli, kavramsallaştırılmış ve hayale taşınmış nesne üzerinden kendimizde ilişkideyizdir.

Tasavvufta duygu, hâllerden olmalarıyla yer edinmiş olsa da ehli tasavvuf tarafında mantıksal düzeyde tanımlanmasına şahid olmadım. Lakin bu acizin şahid olmaması duygunun mantıksal düzeyde tasavvufta tanımlanmadığı anlamına gelmez.

Hususen belirtmek gerekirki tasavvuf ehli büyük erenler hâllerden olan haya, aşk, şirk, şirb, zevk, neşe, öfke, şehvet, hased, hırs vb duygulara, hikmet cihetiyle ve tasarruf edebilme cihetiyle vakıftırlar. Yarıca belirtmek gerekir ki duygular Kur’anda tipoloji düzeyinde ayetlerde yer edinir.

Sözlük

Telvin

Sufinin seyr-ü seferde Hakk’ın tecelli ve zuhuratı ve sebep ve vesile dairesinde karşılaştığı durumlara göre hâllerinin değişmesine telvin denir....

Telvin nedir?
Sözlük

Yediler

Yediler, mekandan, karalardan sorumlu velilerdirler....

Yediler nedir?
Sözlük

İstidad

İstidad bir şeyin kabulune ve kazanılmasına olan fıtri meyil, kabiliyet, akıllılık, anlayışlılık ölçüsüdür. Bu bağlamda istidad bir şeyi alabilmeden, edinebilme...

İstidad nedir?
Sözlük

Münafık

Dindar olduğunu söyleyip sireten niyette, sureten gizli amellerinde müşrik veya fasık olan riyakarlara denir....

Münafık nedir?
Sözlük

Hayret

Hakk’ın tecelli seyrinde kulunun aklen hikmette O’nu ulûhiyeti ve rububiyeti seyirlerinin tavırlarında, şaşkınlık içinde muhabbetle müşahede edişine hayret deni...

Hayret nedir?
Sözlük

Farz İbadetler

Bir kimsenin yapmaya memur olduğu vazifeye veya vazifelere farz denir. Bu bağlamda dinde farz ibadetler Hakk’a hizmet olması dahilinde Hakk’ın kullarını yapmakl...

Farz İbadetler nedir?
Sözlük

Kader - Kaza

Mevcudatın halk edildikleri mertebelerinde, değişmez hâllerinde değişen varoluş ölçülerine kader denir. Yani her var, varolduğu nitelik ve nicelik durumuna göre...

Kader - Kaza nedir?
Sözlük

Yakaza

Yakaza, uyanıklık ve bilinçli olma anlamına gelir. Erenler ise uyanık ve bilinçli iken gördükleri ruhanileri, melâikeleri, geçmişi, gelecek olayları ve olgular...

Yakaza nedir?
Sözlük

Hücûm

Salikin kalbini istila eden mânalar dışında kâinatta tasavvur eden hadiselerin sonucunda kalbte beliren mânadır. Hücûm, bevâhidi giderici kalıcı hâllerdendir. B...

Hücûm nedir?
Sözlük

Gayb-ül Gayb

Alemde gizil olan Hakk’ın kuluna iman vermesi ile Hakk, ahlakullahta müşahede edilebilinir veya varlığın sünnetullahtaki noksansız seyir sebebi ile aklen biline...

Gayb-ül Gayb nedir?