Duygu nedir?

Olgular ve olaylardaki ilişkilerimiz sonucunda sezgilenimlerimiz ve akletmelerimizle etkilenişlerimizde oluşan, tepkisel olarak bize sezgi ve akletmelerimize yön veren kuvveler düzeyinde yönlendirici hâl melekelerimize duygu denir.

Duyu melekelerimizle nesne ile doğrudan ilişkideyizdir; duygu melekelerimizle ise nesne ile kendi üzerimizden ilişkideyizdir; düşünce (akletme) melekelerimizle ise sezgi ve duygu temelli, kavramsallaştırılmış ve hayale taşınmış nesne üzerinden kendimizde ilişkideyizdir.

Tasavvufta duygu, hâllerden olmalarıyla yer edinmiş olsa da ehli tasavvuf tarafında mantıksal düzeyde tanımlanmasına şahid olmadım. Lakin bu acizin şahid olmaması duygunun mantıksal düzeyde tasavvufta tanımlanmadığı anlamına gelmez.

Hususen belirtmek gerekirki tasavvuf ehli büyük erenler hâllerden olan haya, aşk, şirk, şirb, zevk, neşe, öfke, şehvet, hased, hırs vb duygulara, hikmet cihetiyle ve tasarruf edebilme cihetiyle vakıftırlar. Yarıca belirtmek gerekir ki duygular Kur’anda tipoloji düzeyinde ayetlerde yer edinir.

Sözlük

Üstünlük veya Büyüklük

Herkesin kendi ilkeleri, ananeleri, temel ihtiyaçları (idare ve idame dahilinde) çıkarları doğrultusunda büyükleri var. Bir var diğer varlara varlık verdiği yö...

Üstünlük veya Büyüklük nedir?
Sözlük

Bekâ

Bekâ adı altında toplanan mertebeler şunlardır. 1) Bekâbillah: kulun, Hakk’ın nimetleri tavırlarında yaşayışı. Ahadiyete örtülü bir seyirdir. Kul fiillerde Hak...

Bekâ nedir?
Sözlük

Tevhid

Vahidten kinaye ile birleme mânasına gelen tevhid, bir olan Hakk’ı bütünde, bütûnda olan varlık olarak mevcudiyetindeki seyri üzeri fiilde müşahede etmektir. T...

Tevhid nedir?
Sözlük

Tarik-i Küfr

Küfür örtme mânasına gelir. Tarik-i küfr hakikate ait bazı bilgilerin, ehli olmayanların anlamaması, ehli olanların ise hem biatındaki imanlarının sınanması hem...

Tarik-i Küfr nedir?
Sözlük

Cûd (Cömertlik)

Cûd eli açık, ihtiyaçlı olanlara yardım etme anlamını taşır. Cûd, açlık, yoksulluk ve her türlü yoksunluk gibi durumlarda olana, ihtiyaçlı olanın ihtiyacını on...

Cûd (Cömertlik) nedir?
Sözlük

Mücahede

Kulun Hakk ve dinine gayreti melekesinin kulda coşkunluk oluşturması, kulu amele sevk edişi ile alakadardır. Kulun gayreti sonucu Hakk ve dinine hizmet etmenin ...

Mücahede nedir?
Sözlük

Ferdi Hikmet

Ferd tek, bir, yekta anlamlarına gelir. Bu doğrultuda ferdiyet kişinin şahsı ile alakadar olarak tavırları dahilinde biricikliği için kullanılır. Bu bağlamda f...

Ferdi Hikmet nedir?
Sözlük

Şefaat

Af için vesile olmaya şefaat denir. Lakin şefaat kulun şevkat ve merhametinden dolayı Hakk’ın kuluna bağışlama hakkı vermesidir. Bu da kulun Hakk’tan aldığı nur...

Şefaat nedir?
Sözlük

Feda-i Nefs

Kulun mümin olarak ben merkeziyetçi doğrultuda menfaatçi olmadan Hakk için, O’nun dini ve O’nun sevdiği mümin kardeşleri için kendi nefsinin heva ve zannlarında...

Feda-i Nefs nedir?
Sözlük

Nebi

Nebi, nebe yani haberden kinaye ile haber veren veya getirene denir. Hakk’ın insanlığı kendisine davet etmesi lütfunda, uluhiyetine ve rububiyetine mazhar ettiğ...

Nebi nedir?