Tevhid nedir?

Vahidten kinaye ile birleme mânasına gelen tevhid, bir olan Hakk’ı bütünde, bütûnda olan varlık olarak mevcudiyetindeki seyri üzeri fiilde müşahede etmektir.

Tevhid abidin kendisi de dâhil olmak üzere sebep ve vesile dairesindeki (nedenler ve sonuçlar) ilişkiler sonucunda gerçekleşen her türlü olay ve olguya aşkın, iman dolu bir bakışımla her türlü olay ve olgu üzerinden Hakk’ı fiilde beliren sıfat, esma ve ayet tavırlarında müşahede etme durumudur.

İmangaybide tevhid, Allah’ın tekliğine ve birliğine yaratıcı düzeyinde tenzihte iman etme durumu üzeridir.

İman-ı şuhudide ise tevhid, Allah’ın birliği üzeri varlık seyrindeki varlık olarak şahsının ahadiyetinin tavır açılımlarında zuhurda teşbihde müşahede etme ve O’nun sıfat, esma ve ayet tecellisini teşbihde yaşama durumu üzeridir. Abid, tevhid-i şuhudide Hakk’ı müşahede eden olarak müşahittir. Müşahid olması ile de muvahhittir.

Sözlük

Halkiyet

Halık, evveliyatında mevcudiyeti bulunmayan, varlığı yokluk (adem) hükmünde olan yani evveliyatı olmayan varları mevcuda mümkinler olarak getiren yaratıcı anlam...

Halkiyet nedir?
Sözlük

Şevk

Şiddetli arzu, iradedeki irad etme kuvveti anlamına gelen şevk, aşık kulun Hakk’a olan vuslat arzusu ve bu arzusundaki irade etme melekesidir. Şevk melekesine,...

Şevk nedir?
Sözlük

Rabb-ül Erbab

Rabbler Rabbi anlamına gelen Rabb-ül Erbab, Cenab’ı Allah’ın bütün subuti sıfatlarında melâike tavırlarında varlar üzerinde hüküm verdiği, melâikesine aşkın dir...

Rabb-ül Erbab nedir?
Sözlük

Arş-ı Alâ

Maddenin oluşumuna sebep ikame, idare ve idame edildiği İsrafil, Cebrail, Mikail ve Azrail meleklerinin bulunduğu gök katı ve bu gök katına içkin, bize dışsal v...

Arş-ı Alâ nedir?
Sözlük

Çile

Çile kelimesi Farsça’da kırk anlamına gelir. Sufilerin Hakk’a vuslat için günahlarında arınmasının kefareti olan zühd, fakirlik ve melamet üzeri horlandıkları v...

Çile nedir?
Sözlük

Teşbih

Teşbih, Hakk’ın şahsını değil, Hakk’ı sıfat, esma ve ayet tecellilerindeki fiillerinde tavırda bulunan şahıs varlık olarak müşahede etme seyrine denir. Teşbih e...

Teşbih nedir?
Sözlük

Ta-i Zaman

Veli kulun kısacık zamanda bir çok iş yapabilme nimetine ta-i zaman denir....

Ta-i Zaman nedir?
Sözlük

Kanâat

Kanâat bir şeye kani olma yani inanma ve tatmin olma hâlidir. Düşüncede kanâat böyle iken yaşamda kanâat, kişinin rızkına razı oluşudur, yani kişinin rızkından ...

Kanâat nedir?
Sözlük

Nübüvvet

Nübüvvet, nebi olmak, nebilik anlamına gelir. Lakin aslen nübüvvet, Hakk’ın nebisi (haber getireni) olmakla alakadar, nebiliğe ait hususiyetler üzeri bulunmaya ...

Nübüvvet nedir?
Sözlük

Nücema

Necim yıldız anlamına gelir. Dinin nüceması dinin yıldızları olarak, dine imam düzeyinde hizmetleri ile, hizmetlerinde Hakk’ı bulan velayet ehline denir. Bu eh...

Nücema nedir?